Rasyo Analizi Nedir ve Oran Analizi Formülleri

Rasyo Analizi

Selamlar herkese. Konumuz Rasyo Analizi, diğer adı ile Oran Analizi olacak. Rasyo analizi nedir, oran analizi türleri ile bunların hesaplamalarını (formüllerini) göreceğiz.

Bilanço ve Kâr Zarar Kalemlerinin Mali Analizi

Finansal analiz:

  • Faaliyetlerin etkinliğini ve başarı derecesini ölçmede,
  • Firmanın hedeflerine ne ölçüde ulaşabildiğini tespitte,
  • Geleceğe ait planların hazırlanmasında,
  • Firmanın yükümlülüklerini ne ölçüde yerine getirebildiğini anlamada,
  • Faaliyetlerin denetimi ve değerlendirilmesinde kullanılır.

Mali Tablolar Analizi konulu yazıyı okumak isteyebilirsiniz.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Yapılacak finansal analizlerde finansal tablolar olan Bilanço ve Kâr-Zarar tablolarından yararlanılır.

Bilançonun aktifi firmanın ekonomik yapısını, pasifi ise finansman yapısını gösterir. Bilançoda yer alan aktifler, azalan likidite özelliklerine göre sıralanır. İlk kalemleri en likit varlıklar oluşturur. Bilançonun aktifinde yer alan ve 1 yıl içerisinde nakte dönüşebilen varlıklara Cari Aktifler veya Dönen Varlıklar denir. Cari Aktifler firmanın brüt dönen sermayesini gösterir. Buna İşletme Sermayesi de denir. Cari aktifleri, firmadaki iştirak hisseleri gibi Bağlı Varlıklar izler. Son bölüm ise Sabit Varlıkları oluşturur. Bilançonun pasifinde ise Borçlar ve Öz Sermaye yer alır.

Rasyo Analizi Türleri

Finansal analiz amacı ile kullanılan Rasyoları başlıca aşağıdaki gibi gruplayabiliriz:


  1. Likidite Rasyoları : Kısa vadeli borç ödeyebilme yeteneğini ölçer.
  2. Faaliyet Rasyoları : Firmada kaynakların ne ölçüde etkin kullanıldığını gösterir.
  3. Kaldıraç Rasyoları : Firmanın borç kullanma derecesini ölçer.
  4. Kârlılık Rasyoları : Yatırım ve satışlardan sağlanan verimliliği ölçer.
  5. Büyüme Rasyoları : Firmanın gelişme durumunu ölçer.
  6. Değerleme Rasyoları : Firmanın performansının değerleme ölçüsüdür.

Rasyo sonuçlarının okunması, firmanın yapısına ve sektörüne göre değişiklik göstermelidir. Rasyolar hakkındaki detaylar şu şekildedir

Likidite Rasyoları

CARİ RASYO = Cari Aktifler / Cari Pasifler

Cari Aktifler = Nakit + Menkul Varlıklar + Alacaklar + Alacak Senetleri + Stoklar

Cari Pasifler = Satıcılar + K.V. Borç Senetleri + K. V. Krediler + Ödenecek Vergi ve Primler + Ücretler

Cari rasyonun düşük oluşu, firmanın kısa vadeli borçlarını ödemede güçlük çektiğini gösterir.

Faaliyet Rasyoları

Firmanın sahip olduğu iktisadi varlıkları ne derece etkin biçimde kullanabildiğini ölçen rasyolardır.

A- STOKLARIN DEVİR HIZI = Satışlar / Stoklar

Stok devir hızı rasyosunda iki sorun ortaya çıkar. Birincisi satışların satış fiyatı, stokların da maliyet ile ifade edilmesidir. Su durumda satışları S.M.M. (Satılan Malın Maliyeti) olarak dikkate almak gerekir. İkincisi satışların belli bir dönemi kapsamasına karşılık, stokların dönem sonunda firmadaki mevcut stokların olduğudur. Bu durum içinde, dönem başı ve dönem sonu stok ortalaması payda gösterilmelidir. Oranın yüksek çıkması, firmada verimliliğin düşmesine yol açacak atıl (kullanılmayan) stokların olmadığını gösterir.

B- ALACAKLARIN TAHSİL SÜRESİ = Alacaklar / Günlük Satışlar

Bu rasyonın hesaplanması için öncelikle günlük satışlar bulunur :  Satışlar / 360. Sonrasında alacaklara bölünerek ortalama tahsil süresi bulunur. Firma, ortalama tahsil süresi ile birlikte alacaklarını yaş gruplarına ayırarak finansal analize yeni bir boyut kazandırabilir (Yaşlandırma tablosu).

C- SABİT AKTİFLERİN DEVİR HIZI = Satışlar / Net Sabit Aktifler

Endüstri ortalamasının altında olunması, firmanın diğer firmalara nazaran aktiflerini yeterince kullanmamakta olduğunu, daha düşük bir kapasite yüzdesi ile çalıştığını gösterir.

C- TOPLAM AKTİFLERİN DEVİR HIZI = Satışlar / Toplam Aktifler

Endüstri ortalamasının altında olunması, firmanın yapmış olduğu yatırımlardan yeterince yararlanılmadığını gösterir.

Kaldıraç Rasyoları

Firmaya finansman sağlamak için gerekli fonların ne kadarının hissedarlarca, ne kadarının 3. şahıslarca sağlandığını gösterir.

Uygulamada, kaldıraç rasyolarında 2 yaklaşım görülür:

  • Firmanın finansmanında borçlanmadan ne ölçüde yararlanıldığını gösterir. Bilanço kalemleri ile bu analiz yapılır.
  • Gelir Tablosu kalemlerinden yararlanılarak borç riskini ölçen, faaliyet kârının sabit ödemeleri kaç kez kapsadığını gösteren rasyolardır.

A- BORÇ RASYOSU (Finansal Kaldıraç) = Toplam Borçlar / Toplam Aktifler

Firmanın borç bağımlılığını gösterir. Oran ne kadar yüksek olursa firma o kadar fazla riskli bir borçlanma politikası izliyordur diyebiliriz.

B – BORÇ RASYOSU = Toplam Borçlar / Öz Sermaye

Borç rasyosunun 1 olması demek, hissedarların şirkete koyduğu her bir liraya karşılık, kreditörün de bir lira borç verdiği anlamına gelir. Yüksek borç rasyosuna sahip olan firmaların nakit girişlerinin istikrarlı olması gerekir. Aksi halde borçların zamanında geri ödenememesi sonucu iflas doğabilir.

C- FAİZ ÖDEME GÜCÜ RASYOSU = Brüt Kâr / Faiz Ödemeleri

Bu oran analizi, şirketin ödemekle yükümlü olduğu faizin kaç katını kazandığını gösterir. Bu rasyonun hesaplanmasında ana para taksitlerini dikkate almamak bir eksikliktir.

Kârlılık Rasyoları

Kârlılık oranları, bir firmada elde edilen kârın yatırımlara ve satışlara göre ölçülü, yeterli ve tatmin edici olup olmadığını ortaya koyarlar.

A- KÂR MARJI = Net Kâr / Satışlar

Kâr marjının endüstri ortalamasından düşük olması, firmanın satış fiyatının düşük olduğunu veya maliyetlerin yüksekliğini gösterir.

B- TOPLAM AKTİFLERİN VERİM ORANI = Net Kâr / Toplam Aktifler

Düşük verim oranı, toplam aktiflerin düşük devir hızını gösterir.

C- ÖZ SERMAYENİN VERİM ORANI = Net Kâr / Öz Sermaye

Firma hissedarların yaptıkları yatırımın verim oranını ölçer.

Büyüme Rasyoları

Firmanın genel ekonomi ve endüstri dalı içerisindeki gidişatının ne derece iyi (veya kötü) olduğunu gösteren rasyolardır.

Değerleme Rasyoları

Bu oranlar, firma içi verimlilik ve risklilik rasyolarını müşterek aksettiren oranlardır. Fiyat / Kazanç rasyoları gibi…

Mali tablo analiz tekniklerinden olan dikey analiz hakkında Dikey Yüzde Analizi konulu yazıyı inceleyebilirsiniz.

 

Rasyo Analizi konusunu özet halinde ele aldım. Faydalı bir içerik olduğunu ümit ediyorum. Sonraki yazıda görüşmek üzere.

Rasyo Analizi Nedir ve Oran Analizi Formülleri
4.4 (88.57%) 7 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    Begendim
    http://www.muhasebep.com/rasyo-analizi-nedir-ve-formulleri">
    YOUTUBE
    Begendim