Nazım Hesaplar Nedir ve Ne İşe Yarar ?

Nazım Hesaplar Nedir ?

Tek Düzen Hesap Planı üstünde 9 ile başlayan, mali tabloların dip toplamlarına direkt etki etmeyen hesaplara Nazım Hesaplar denir.

Merhaba arkadaşlar, bu yazımda nazım hesaplardan bahsedeceğim. Nazım hesaplar nedir konusundan önce bir adım geriye gidip, Tek Düzen Hesap Planı adlı makalemde açıklamış olduğum hesap kavramını bilmemiz gerekir.

Nazım hesaplar, tek düzen hesap planı üstünde 9 ile başlayan hesaplardır. Bu hesapların özelliği, bilanço veya gelir tablosu üstüne gitmemeleri, bu mali tabloların aritmetiğine doğrudan etkisinin olmamasıdır. Diğer hesaplar, işletmenin; varlık, kaynak, gelir ve giderlerini azaltıp çoğaltırken, nazım hesaplar daha ziyade bilgi amaçlı kullanılan tali hesaplardır.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

 

Nazım Hesaplar Ne İşe Yararlar ?




Şöyle düşünün. Bir hesap planımız var ve bu hesap planı üstünde bulunan tüm hesapların kullanım şekil ve şartları bellidir. Ama işletmenizin bu hesap planı üzerindeki nümerik verilere ek olarak başka bilgileri de takip etmeye ihtiyacı var diyelim. Gerekli olan şey, daha esnek ve daha az kalıba sokulmuş ama yine de muhasebe sisteminiz içinde, takibinize yarayacak bilgi saklama alanlarıdır. Nazım hesaplar bu ihtiyacı gidermek için vardırlar.

Her işletme bu bilgi takibini çeşitli şekillerde yaparlar. Ancak nazım hesapların kullanma şeklini ikiye ayırabiliriz:


  1. Vergisel Amaçlar
  2. Bilgi Verme Amacı

Vergisel Amaçlar

Aklınız karışmış olabilir mi acaba? Hem diyoruz bu hesaplar gelir tablosu üstüne gitmez, hem de diyoruz ki vergi amaçlı kullanılabiliyor. Nasıl oluyor bu? Sahi, nazım hesaplar nedir ki vergi ile ilişkisi de olsun.

Gelir Vergisi veya Kurumlar Vergisi matrahını oluşturan en büyük etken Gelir Tablosu dip toplamıydı. Basit Gelir Tablosu makalesinde okuyabilirsiniz. Yalnız bu vergi matrahını etkileyen başka unsurlar da vardır. Bunlardan bir tanesi de Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlerdir. KKEG olarak da kısaltılır. En basit açıklama ile, gelir vergisi matrahından indiremeyeceğiniz giderlerdir. Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler Nedir? isimli yazımı okuyabilirsiniz.

Bazı işletmeler kanunen kabul edilmeyen giderlerini nazım hesaplarda takip ederlerken, bazıları ise gider hesapları altında takip ederler. Bana göre doğrusu ve en temizi, KKEG toplamını nazım hesaplarda takip etmektir. Bu şekilde gider hesabı, gelir tablomuzun dip toplamına sonradan müdahale etmeye gerek kalmadan etki eder. Sonrasında da vergi matrahımızı bulurken nazım hesap altında biriken KKEG tutarını kullanırız.

KKEG ve nazım hesapların rolünü daha iyi anlayabilmek için Geçici Vergi konulu makalemi okumanızı öneririm.

Bilgi Verme Amacı ve Muhasebenin Temel İlkeleri

Açıklamadan önce, Muhasebe Nedir isimli makalemi okumanızı öneririm. Orada muhasebenin temel ilkeleri sıralamıştık. Nazım hesapların bilgi verme fonksiyonunu anlatırken uzmanlar, Kişilik ve Tam Açıklama kavramları üstünde dururlar. Ben yine oyun bozanlık yapıp, Tam Açıklama ve Sosyal Sorumluluk kavramlarını ön plana çıkaracağım. Kişilik kavramını göz ardı edeceğim. Muhasebenin Temel İlkeleri arasındaki bu ikisi en kısa şekilde nasıl anlatılabilir dedim, şöyle karar verdim:


  • Tam Açıklama Kavramı : Mali tabloların herkes tarafından anlaşılabilmesi için açık ve net olması.
  • Sosyal Sorumluluk Kavramı : Mali tablo ile ilişkisi olan herkesin çıkarlarını gözetecek ölçüde dürüstlük.

Sosyal Sorumluluk ilkesinden önce, Kişilik ilkesini neden ön plana çıkarırlar hakikaten bilemiyorum.

Bu uzun girizgahtan sonra, nazım hesaplar nedir ve bilgi verme amacı bağlantısını açıklarken sözü Bilanço konusuna getireceğim. Basit Bilanço Anlatımı isimli gayet bilgilendirici makalede bilanço dipnotları ve önemi üzerine konuşmuştuk. Nazım hesaplar, bu dipnotların konusunu oluşturacak bilgilerin saklandığı yerdir. Örneğin, alınan teminatlar, ipotekler, olası riskler, muhasebe uygulamalarının dip toplama etkileri gibi. Bu dipnotları yazarak 2 şey yapıyoruz. Mali tablonun sonuçlarına etki eden veya edecek bilgiler vererek hem bilançomuzu netleştiriyoruz hem de karar verici kişilere verecekleri karar konusunda yardımcı oluyoruz. Dürüst oluyoruz, haklarını koruyoruz.

Nazım Hesapları Kullanmak Zorunlu Mu ?

Aslında gri bir alan diyebiliriz nazım hesap konusu hakkında. Şöyle diyebiliriz; farz değil ama vaciptir. Zorunlu değildir ama kullanılmalıdır.

Nazım hesap kullanımı kanuni olarak şart koşulmamıştır ama öyle zamanlar vardır ki kullanmasanız muhasebe, muhasebe olmaktan çıkar. Bunu da 2 aşamada ele alalım:

  • Özellikle halka açık şirketlerde Dipnotların Nirvanası söz konusudur, ve olmalıdır. Öyle değil mi? Binlerce, on binlerce hissedarı ilgilendiren bir bilançodan bahsediyoruz. Zorunlu olmasa da zorunlu değil mi?
  • Sosyal sorumluluğu bir anlığına bir kenara koyalım. Nazım hesaplar, özellikle de KKEG konusunda muhasebecinin işini kolaylaştıran bir araçtır. Neden kullanmayalım ki?

Nazım Hesapların Kayıtları Nasıl Olmalıdır ?




Nazım hesaplar için bilgi amaçlı kullanılırlar dedik, daha az kalıba sokulmuşlardır dedik. Ama elbette mantık çerçevesinde dikkat etmemiz gereken bir şeyler var. Yani nazım hesapları kullanırken muhasebenin temel prensipleri dışına çıkmamız mümkün değil elbette.

Ben tüm yazılarımda, muhasebeyi anlatırken, arkasında yatan sebepleri ve mantığı ön plana çıkarmaya gayret ediyorum. Nazım hesapların kayıt mantığı hakkında da aynı prensibi devreye sokalım.

Nazım hesaplar hariç bütün hesaplar, gelir tablosuna ve bilançoya gider. Ve bir muhasebe kaydının en az 2 bacağı olur ve borç-alacak toplamları eşit olur. Böylece mizanda eşitlik olur, bilançoda da olur.

Pekala, ya ben bir muhasebe kaydında bir tarafa bilanço hesabı, diğer tarafa nazım hesap koysam ne olur? Yukarıda anlattığım eşitlik kalır mı mizan ve bilanço tarafında? Demek ki neymiş, nazım hesaplar ancak nazım hesaplar ile birlikte kayıt altına alınırlarmış. Yani bir nazım hesabı borçlandırdıysanız, karşı bacağı mutlaka yine bir nazım hesap olmalıymış.

İnternet, sabit ve cep telefonu faturaları üstünde de nazım hesapları kullanmamız gerekmektedir. Telefon Faturası Muhasebe Kaydı adındaki yazımı okumanız faydalı olabilir.

Uzatmadan, konunun özüne inmeye çalıştım. Sadece bir kişiye, bir bilgi kırıntısı verebildiysem bana yeter. İddiam yok, canım da istemiyor zaten.

Nazım Hesaplar Nedir ve Ne İşe Yarar ?
4.8 (96.19%) 21 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    YOUTUBE
    Begendim