Muhasebe Nedir ? Ne İş Yapar? Ne Kadar Maaş Alır?

Muhasebe Nedir ve Neyi Amaçlar ?

Mali olayları ; kaydeden, sınıflandıran, raporlayan ve yorumlayan meslek dalına Muhasebe denir.

Merhabalar. Ben Aydın Tuzcu. 15 yıllık meslek hayatı olan, ISMMMO (İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası) üyesi bir mali müşavirim. Bu, benim ilk makalem olacak ve muhasebe nedir onu kaleme alayım istedim.

Hangi kesime ne kadar ulaşabilecek bilmiyorum ama en özgün haliyle mesleki birikimlerimi ulaşabildiğim kişiler ile paylaşmak istiyorum. Temel amacım muhasebe ile ilgili pek çok kavram ve uygulamaları herkesin anlayabileceği şekilde mümkün olan en basit şekilde anlatmaya çalışmak olacak. Öyle ki, mesleki konumum itibari ile (sanki mecburmuşum gibi) teknik kısmını fazla detaylandırmak yerine, konuyu hiç bilmediğinizi varsayarak anlatmak yolunu benimseyeceğim. O taraklarda bezi hiç olmayanlara veya ilk kez duyanlara anlatır gibi. Ağır mesleki jargonlara girmeden, soru işareti bırakmadan, sıkmadan…

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Muhasebe dünyasının yarattığı algıdan daha farklı bir makale tarzında yazacağım, en azından denemek istediğim bu. Katılımcı olup beni desteklemeniz halinde hem sizlere minnettar olur, hem de yüreklenirim.

Hedef kitlem muhasebe mesleğine girmeyi düşünenler, hiç alakası olmadığı halde muhasebe ile ilgili genel bir bilgiye ulaşması gerekenler, yöneticiler ve yönetici adayları (Bu konuya sonra gireceğiz gerçi ama muhasebeyi temel anlamda bilmeyen yönetici önemli bir eksiklik yaşar) ve mesleğin içinde olup bazı konu ve kavramları kafasında oturtamamış olanlardır. Yani makalemi okuyup da “Bir mali müşavir nasıl böyle yüzeysel yazıyor?” diye şaşırmayın diye. Formatım ve üslubum aynı çizgide devam edecektir. Paylaşmayı severim, bir kişiye bile faydam dokunursa harcadığım emek hedefine ulaşmış olacaktır. Muhasebe nedir diyerek başlayıp reeskont işlemlerine kadar gideceğiz.

Hadi başlayalım:

Muhasebe Nedir Ne İş Yapar?




Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre muhasebe Arapça kökenli bir kelime olup “hesaplaşma, karşılıklı hesap görme” şeklindedir.

  • Tüm akçeli yani para ile alakalı işlerin kanunlarda belirtilen koşul ve şekilde ve mesleki anlamda kayıtlarının tutulması (alım-satımların, ödemelerin, tahsilatların vb. işlerin muhasebe programları aracılığı ile kayıt edilmesi) (Basit Muhasebe Kaydı isimli yazımda mantığını anlattım),
  • Sınıflandırılması (yaptığımız kayıtların “hesap” dediğimiz belli bölümlere atanması – Tek Düzen Hesap Planı ile sınıflandırma yapılır),
  • Raporlanması (daha sonra bahsedeceğimiz amaçlara ilişkin raporlar oluşturulması, örneğin bilanço. Bilanço nedir konulu makaleme bakabilirsiniz.) ve
  • Analiz edilmesi (raporların yorumlanması) işidir. Burada Yönetim Muhasebesi konusu önümüze çıkıyor. Yönetim Muhasebesi isimli makalemi okuyabilirsiniz.

Muhasebenin kayıt fonksiyonu ile alakalı Ön Muhasebe Nedir? isimli yazımı okuyabilirsiniz.

Muhasebe Türleri Nelerdir?

Muhasebenin türleri olur mu demeyin, çünkü olur. Muhasebenin en genel anlamda 3 türü vardır. Bunlar: “Genel Muhasebe”, “Yönetim Muhasebesi” ve “Maliyet Muhasebesi” dir. Teknik tanımları bir kenara bırakıyorum:


  1. Yönetim muhasebesi, raporlar oluşturmak ve bu raporları çeşitli analiz yöntemleri ile yorumlayıp yöneticilere anlayacağı şekilde anlatılmasıdır.
  2. Maliyet muhasebesi, sattığımız mal ve hizmetlerin bize ne kadara mal olduğunu hesaplanmasıdır.
  3. Genel muhasebe de bunların dışında kalan her şeydir.

Para giriş çıkışlarını ve ödeme dengesini kontrol eden birim olan Finansal Muhasebe’yi de ayrı bir tür olarak sayabiliriz aslında.

Muhasebenin Amaçları Nelerdir?

En temel anlamda muhasebenin amacı kelime anlamında gördüğümüz gibi hesaplamaktır, paranın hesabını bilmektir. Muhasebe fonksiyonlarını detaylandıracak olursak;

  • Alacak-verecek takibi,
  • İşletmeyi yönetenlere bilgi vermek,
  • Hissedarlara bilgi vermek ve
  • Devletle verilecek vergiyi hesaplamaktır.

Amaçlarda gördüğünüz üzere muhasebecilerin çok önemli işlere imza attığını söylemek yanlış olmaz. Alacaklarımızı iyi takip edemezsek sıkıntıya düşebiliriz, hatta batabiliriz. Borçlarımızı ödemezsek başımız kanunlar ile belaya girer, keza devlete borcumuzu ödeyemezsek o hepten fena elbette. Ama bilgilendirme kısmını ben daha ulvi görüyorum. Doğru yapılan muhasebe ile ortaya çıkan raporların, yine doğru bir şekilde yorumlanması, firmaların önünü görmesini sağlayan bir etkendir. Aksi halde zifiri karanlıkta farlar kapalı iken yolculuk yapmaya benzer.

Hissedarlara bilgi kısmı da hakların korunması ile ilgilidir. Çünkü hissedar demek ilgili firmanın mal varlığı üstünde hissesi(payı) oranında hak sahibi olan kişi veya kuruluş demektir. Bu hissedar, firmanın elde ettiği kar üzerinden de hissesi oranında kar payı (elde edilen kardan payına düşen kısım) alma hakkına sahiptir. Bilinçli olarak veya bilmeden bu elde edilen kar tutarı yanlış hesaplanırsa hissedarın hakkı yenmiş olabilecektir. Yani özetlersek muhasebe; hem kendi firmasını, hem iş yaptıklarını, hem devleti, hem şirketi yönetenleri hem de şirketin sahiplerini (hissedarlarını) korumakla ve doğru yönlendirmekle yükümlüdür.

Muhasebe fonksiyonları bunlardır. Bunları bilelim ki yaptığımız işi daha bilinçli yapalım.

Muhasebe nedir nasıl iyi muhasebeci olunur

Muhasebenin Temel İlkeleri

Muhasebe amacını öğrendiğimize göre muhasebeyi nasıl uygulamamız gerektiği konusunda temel prensipleri de sindirmemiz gerekir. Muhasebenin 12 tane temel kavramı vardır:

  1. Dönemsellik
  2. Sosyal Sorumluluk
  3. Özün Önceliği
  4. Kişilik
  5. İşletmenin Sürekliliği
  6. Parayla Ölçülebilme
  7. Maliyet Esası
  8. Tarafsızlık ve Belgelendirme
  9. Tutarlılık
  10. Tam Açıklama
  11. İhtiyatlılık
  12. Önemlilik

Muhasebenin temel kavramlarının açıklamasını ISMMMO size yapar, ben 3 tanesine değineceğim. Bence en önemlileri bunlar:


  • Dönemsellik Kavramı : Firmalar veya şahıslar vergilerini belli dönem aralıklarında verirler. Bu dönemler verginin türüne göre veya firmaya göre farklıdır. Kanunlar ile tanımlanan bu dönem içinde oluşan vergi matrahlarına (vergi matrahı demek verginin ne kadar para üzerinden hesaplanacağıdır) göre hesaplanırlar. Ayrıca finansal raporlar (Bilanço, gelir tablosu vb. – bu konuya da geleceğiz elbette) da belli dönemler içindeki muhasebe kayıtlarına göre hazırlanırlar. Dönemsellik demek ilgili işlemin alakalı olduğu dönemde (tarih aralığında) kayıt edilmesi demektir. Ayrıntılı bilgi için Muhasebede Dönemsellik başlıklı yazımı inceleyebilirsiniz. Dönemsellik ilkesinin unsurlarından gider tahakkuku konusu için Gider Tahakkuku isimli yazımı okuyabilirsiniz.
  • Sosyal Sorumluluk Kavramı : Üst kısımda büyük ölçüde açıklamıştık. Sadece firmanın veya belli başlı kişilerin değil, herkesin yararına hareket etmektir (devlet, hissedarlar vs.).
  • Özün Önceliği Kavramı : Benim özellikle üstünde durmak istediğim kavram bu, felsefemle de ilişkili. En yalın haliyle, bir şeyin nasıl göründüğü değil aslında nasıl olduğunun önemli olduğunu söyler. Örneğin tavuk genetik anlamda bir kuştur ama aslında kuş değildir bildiğimiz anlamda. Kuşları sınıflandırmak gerekseydi kümes hayvanlarını apayrı bir yere koyardık. Ticari hayattan örnek vermek gerekirse çek, nakit benzeri (nakde kolayca dönen, nakit gibi itibar gören) bir varlıktır kanunlara göre. Vadesi olmaz, görüldüğünde ödenir. Ama gelin görün ki ülkemizde vadeli olarak itibar görür. Bu durumda “özün önceliği” kavramına göre çeki çek gibi değil de, senet (vadeli ödeme aracı diyelim şimdilik) gibi değerlendirmemiz doğru olmaz mı sizce de? Muhasebenin amacını biliyorsak, ilkelerini de biliyorsak bazı detayları kendiliğinden çözüyoruz demektir.

Muhasebeci Nedir?

Muhasebeci muhasebeyi profesyonel anlamda icra eden kişidir. Profesyonel demek o işten geçimini sağlamak demektir. Muhasebe, muhasebesi tutulan firmanın bünyesinde çalışan (bordrolu olarak) kişiler tarafından icra edilebileceği gibi firma dışından da yapılabilir. Buna “muhasebenin dışarıdan tutulması” denir. Bu dışarıdan tutma işini muhasebe büroları yapar. Muhasebe büroları ise ilgili lisansa sahip kişilerce faaliyet gösterebilirler. Bu kişiler ilgili lisanslara göre :

  • Serbest muhasebeci (S.M.) veya
  • Serbest muhasebeci mali müşavir (S.M.M.M) olarak adlandırılırlar.
  • Bir de yeminli mali müşavir (Y.M.M.) denen kişiler de vardır, görevleri biraz daha farklıdır.

Bunlar aslında kimdir, nasıl o lisansları almışlardır, görevleri nelerdir, kendi içlerinde nasıl sınıflandırılırlar, mali müşavir olmak isimli makalemde okuyabilirsiniz. Böyle profesyonel ünvanlar var, şimdilik sadece onu bilin yeter.

Ayrıca mali müşavirlerin bağlı olduğu en üst seviyedeki örgüt olan TÜRMOB hakkında bilgilenmek isterseniz TÜRMOB Nedir? konulu yazımı okuyabilirsiniz.

Nasıl İyi Muhasebeci Olunur ?




Elbette her bireyin kapasitesi ve yetenekleri birbirinden farklıdır. Kimileri yaptıkları işe kolay adapte olur, kimi zorlanır. Kimi çabuk kavrar, kiminde bu süreç uzun olur veya tam anlamıyla beceremez. Bunları bir kenara bırakacağım. Bence sadece muhasebe mesleğinde değil, her iş kolunda ve hayatın bütününde bir düşünce yapısını oturtmamız lazım: “büyük resme bakmak”  veya “genel mantığı kavramak”. Evet, iyi bir muhasebeci olmak istiyorsanız muhasebenin amacını ve mantığını anlamanız lazım. Bir kenara not edin lütfen bunu, boş laf değildir. Yaptığınız şeyin amacını ve sonuçlarını bilmeden seviye atlayamazsınız. Muhasebeci olmak kolay mıdır? Kısa bir sürede anlaşılabilir mi? Elbette hayır ama o kadar da zor değil. Muhasebeci olmak için ne gerekir sorusunun bir başka yanıtı da Nasıl Muhasebeci Olunur adındaki makalemdedir. Muhasebeye ilk adımlar ile ilgili tavsiyelerimi Muhasebe Nasıl Öğrenilir isimli yazımda okuyabilirsiniz.

Başka önemli bir özellik ise Excel bilmektir. Muhasebe ve Excel adındaki içeriği okumanızı da öneririm.

Ben de aynı yollardan geçtim. Mesleğe bir şekilde başlarsınız ve sizi bir bilgisayarın başına oturturlar. Önünüze faturaları koyarlar. Bir kaç saat (belki de daha az) bir süre – kullanılan muhasebe programı her ne ise – ona nasıl fatura işleyeceğinizi anlatırlar. Siz de ufak ufak işlersiniz. Bu süreç aylarca, bazen yıllarca devam eder. Artık daha fazla çeşit kayıt atabiliyorsunuzdur ve o muhasebe programında sizinle alakalı kısmın kurdu olmuşsunuzdur (o kısım da o programın çok küçük bir bölümüdür, emin olun). Muhasebeci oldunuz mu şimdi? Maalesef hayır (üzgünüm).. Ama ön muhasebe yapıyorsunuz. Ön muhasebe nedir? Budur işte: büyük bir makinenin bir veya birkaç çarkıdır sadece. Kayıt atmaktır.

Ne Zaman İyi Muhasebeci Olursunuz

Siz ne zaman o attığınız kayıt raporlara nasıl yansıyacak ve neleri etkileyecek anladığınızda, yani “büyük resmi gördüğünüzde” büyük bir adım atmış olacaksınız. Muhasebenin genel mantığını kavradığınızda, bilmediğiniz diğer tüm muhasebe ile alakalı konuları daha kısa zamanda öğreneceksiniz. Bu kesin bir bilgidir. Bunun için fırsatlar yaratmaya bakın, araştırın. Yaptığınızın yeterli olduğu gibi yanlış bir duyguya kapılmayın. Ben de burada bir çok konuyu başlıkları altında, basitçe ve mantığını anlatarak kendimce izah etmeye çalışacağım. Mütevazi, küçük bir katkısı olur belki.

MERAK ETTİĞİM:

Muhasebe nedir? Bu soruya tek kelime ile yanıt verebilecek var mı? Beni de aydınlatırsanız sonraki yazılarıma ilham kaynağı olabilirsiniz 🙂

Muhasebe Nedir ? Ne İş Yapar? Ne Kadar Maaş Alır?
4.8 (96%) 30 votes


MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    YOUTUBE
    Begendim