Kur Farkı Faturası Nedir ve Excel Hesaplama Tablosu

Kur Farkı Faturası

Bu makalede kur farkı faturasını ele alacağız. Kur farkı faturası nedir, neden kur farkı faturası kesilir, nasıl fatura düzenlenir, değerlemeden farkı nedir, kur farkı faturası nasıl hesaplanır gibi soruların yanıtlarını arayacağız. Tüm bunlara ek olarak, kur farkı faturası hesaplama excel tablosunu da kullanımınıza sunmak üzere sizinle paylaşacağım.

Kur Farkı Faturası Nedir?

Bilmeyenler için tüm samimiyetimle söyleyim, böyle bir fatura gerçekten var! Gerekli mi derseniz bence şart değil, olmasa da olurdu, hatta olmasaydı çok iyi olurdu. Nedenini anlayacaksınız.

En geriye gitmek lazım, “dünya bir gaz bultuydu” misali..

Her şey KDV (Katma Değer Vergisi) ile başladı. Konunun uzmanları ciddi ciddi oturup kafa patlattılar. Önce 2004 yılında 14 nolu KDV sirküleri ile, sonrasında ise 105 nolu KDV tebliği ile büyük bir buluşa imza attılar. Özetle dediler ki:
Döviz cinsinden veye bedelin dövize endeksli olduğu bir satış yaparsanız ve ödemenizi de daha sonra başka bir gün alırsanız, ortaya bir kur farkı çıkacaktır (yani döviz olarak aynı tutar ödense de TL karşılıkları farklı olacaktır, çünkü bir başka gün kur farklı olacaktır). 

Satışını yaptın ve yabancı para cinsinden faturanı kestin ve TL karşılığı üstünden KDV matrahını hesaplayıp KDV beyan ettin veya edeceksin. Ancak, sen ne zaman alacağını tahsil edersen, o zaman senin gelirin realize olmuş (gerçekleşmiş) olur. Fakat sen devlete KDV matrahını bu gerçekleşen değer üstünden değil de fatura üstünden ödemiştin.

O yüzden vergi dairesi: “Ben bunu saymıyorum, aradaki fark kadar daha fatura kes(veya al) ve KDV hesapla” der.

Malı alan için de bunun tersini düşünün. İndireceği KDV oranı değişiyor.

İşte bu kur farkı kimin (alıcı veya satıcı) lehine olmuşsa, o taraf kur farkı faturasını kesmelidir.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Kur Farkı Faturası Nasıl Hesaplanır?

Yukarıdaki anlatımdan da göreceğimiz gibi bunun hesaplanabilmesi için öncelikle yaptığımız mal veya hizmet tesliminin dövizli veya dövize endeksli olması gerekir. Sonrasında da bu faturamızın tamamen veya kısmen ödenmiş olması gerekir.

Faturamız üzerinde yazan TL karşılığı ile ödeme günündeki yabancı para transferinin kayıtlarınızdaki TL karşılığı arasında bir fark olacaktır pariteden (kurdan) dolayı. Fatura ve ödeme aynı gün ise bu kur farkından söz etmek mümkün değildir mantıken. İşte aradaki bu farkı hesaplamamız ve faturayı kimin (alıcı veya satıcı) kesmesi gerektiğini belirlememiz gerekir. Fark kimin lehine ise faturayı o keser, çünkü kur farkından dolayı gelir elde eden kendisi olmuştur.

Hesaplanan kur farkı kadar ve KDV’si iç yüzde ile hesaplanarak fatura düzenlenir. İç yüzde demek +KDV’nin tersi demektir, KDV içinde hesaplamaktır.

Anlaşılması açısından basit bir örnek vereyim:
Fatura 1.000 USD ve kur 3 olsun. Fatura bir kaç gün sonra 3,118’den ödensin. Fatura TL karşılığı 1.000 x 3 = 3.000 TL iken ödeme ise 1.000 x 3,118 = 3.118 TL olur. Burada kim kazançlı size? Tahsilatı daha fazla yapan satıcı, değil mi?

O zaman 3.118 – 3.000 = 118 TL (matrah 100 TL  + 18TL KDV) kur farkı faturasını satıcı düzenleyecek.

Kur Farkı Faturası Nasıl Düzenlenir?

Aslında şekil itibari ile bu faturaların diğer faturalardan hiç bir farkı yoktur. Ama şunları bilin:

  • Türk Lirası (TL) cinsinden düzenlenir.
  • Açıklama kısmına “Kur Farkı Faturası” yazsanız iyi olur.
  • Yukarıda da bahsettiğim üzere iç yüzde ile KDV hesaplanır.

Kağıt fatura üzerine düzenlenebileceği gibi, karşı taraf e-fatura mükellefi ise e-fatura olarak da düzenlenebilir. E Fatura Nedir konulu yazımı okuyabilirsiniz.

Kur Farkı Faturası Ne Zaman Kesilir?

İlgili KDV tebliğinde bir çok soru yanıtsız bırakılmıştır. Bir çok muhasebeciyi bu kadar ilgilendiren ve yük bindiren bu uygulamanın bu kadar askıda bırakılması ise düşündürücüdür. Neden bu girizgahı yaptım? Çünkü ödeme yapıldıktan sonra faturanın düzenlenmesi gerektiği söyleniyor, net tarih yok.

Ama vergi kanunlarına genel olarak baktığımızda şunu söyleyebiliriz. Tahsilatın yapıldığı günün içinde bulunduğu ay içinde faturanın kesilip, bir sonraki ayın 25’ine kadar beyan edilmesi gerekir.

Uygulamada ise tebliğin belirsizliğinden kaynaklanan keyfilikler, farklılıklar ve yanlış anlamalar sonucu bir standart yoktur. Ancak çoğunlukla firmalar kur farkı faturalarını geçici vergi dönemi sonlarında keserler. Genel uygulama bu yöndedir.

Ayrıca konudan habersiz veya önemsemeyen ve bu yüzen bu faturayı düzenlemeyenler de yok değildir.

Ama işin doğrusu, bu bir kanundur ve herkese farzdır. Uyulması gerekir.

Kur Farkı Faturası ile Değerleme Arasındaki Fark

İnanın bu başlığı atarken bile rahatsız oldum. Aslında birbirleri ile hiç alakası olmayan ve iki ayrı konu başlığı olmalarına rağmen bir arada yazmak durumunda kaldım. Sebebi ise bu ikisinin uygulamada sık sık birbirine karıştırılması.

Değerlemenin ne olduğunu Değerleme Hesaplama isimli yazımda anlatmıştım, okuyabilirsiniz. Yine de konumuz ile alakalı olan kısmını burada özetlemek istiyorum. Döviz bazlı alacakların ve borçların geçici vergi dönem sonu itibari ile gerçek değerinin tespit edilebilmesi için döviz bakiyenin TCMB döviz alış kuru ile çarpılarak TL karşılıklarının bulunmasıydı.

Maalesef bir çok firma geçici dönem sonları döviz bazlı borç ve alacaklarını değerlemeyip yerine kur farkı faturasını koymaktadırlar. Daha doğrusu değerleme tutarı kadar fatura düzenlemekte veya talep etmektedirler. Yani ödenmemiş faturaların (hesap bakiyesinin) değerlemesini kur farkı faturasına dahil etmektedirler. Ve bu uygulamayı birçoğu doğru zannetmektedirler.

Çok yanlış…

Bir kere yaptığımız işin mantığını kavrayalım, düşünerek hareket edelim…

Gördüğünüz gibi kur farkı faturasını KDV tebliğince kesiyoruz. Fatura olacak ve ödeme olacak. Ödemesi yapılmayan faturanın değerlemesini fatura edin diyen kim? HİÇ KİMSE…

Değerlemeyi neden yapıyoruz? Geçici vergi matrahını doğru hesaplayalım diye… Hangi kanun istiyor bunu? Gelir Vergisi Kanunu (GVK 217)… Değerlemeyi fatura edin diyen kim? HİÇ KİMSE…

Kur farkı faturasını KDV Kanunu’na göre keseriz, tahsilatta gerçekleşen gelir üstünden KDV hesaplamak için. Değerlemeyi ise Gelir Vergisi Kanunu’na göre yaparız, Geçici Vergi matrahını doğru hesaplayalım diye.

Zaten Gelir İdaresi Başkanlığı da benzer şeyler söyleyip, dönem sonundaki değerlemeler üstünden KDV hesaplanamayacağını net ifade etmiş. Okumak için tıklayınız.

İşte birbirinden bu kadar ayrı ve alakasız 2 konu birbirine karıştırılmaktadır. Karıştırılmamalıdır.

Değerlemeyi yakından ilgilendiren Geçici Vergi Nedir adındaki yazımı okumanızı öneririm.

TL Çeklerde Kur Farkı Nasıl Hesaplanır?

Öncelikle çek global olarak nedir ve ülkemizde nedir ona bakalım. Çek bir nakit araçtır, nakit gibi işlem görür, çekin vadesi olmaz. Bu tüm dünyada böyledir, bizde de kağıt üstünde (kanunlarda) böyledir.

Yalnız ülkemizde çek, senet gibi muamele görür. Çekin üstüne yazılan düzenleme tarihi, ileriki bir tarih konularak vade haline getirilir.

Muhasebe Nedir isimli makalemde özün önceliği kavramından da bahsetmiştik. Kısaca, aslında bir işlemin nasıl göründüğü değil aslında ne olduğu önemlidir. Ve muhasebe sisteminde ona göre muamele görmelidir. Çekler ise bilançoda (Bilanço Örneği isimli makale) alacak veya borç senetleri altında raporlanmalıdır.

Dolayısı ile madem çek aslında nakit benzeri bir ödeme aracı değil, o zaman çeki müşteriden almak demek bunun kur farkı faturası hesaplamasına konu edilmesi demek değildir. Çünkü henüz ortada gerçek anlamda bir tahsilat yoktur. Ancak çek, tahsil edildikten sonra hesaplamaya dahil edilmelidir. Ama kanunlar bunun tersini söylediği için burası biraz gri alan kalmakta ve firmalar çekleri kur farkı hesaplamasına dahil etmektedirler büyük çoğunlukla.

Bir de bu çek TL çeki ise işler iyice karışmakta…

Sesli düşünelim. Henüz tahsil olmamış bir TL çekin döviz karşılığını bugünden bilebilir miyiz? Cevap hayırsa (ki kesinlikle hayır) o zaman hesaplamaya nasıl dahil edilebilir ki? Bilinçli bir muhasebe erbabı etmez. Adamın sana daha ne kadar döviz karşılığı ödediğini bile bilmiyorsun ki.

Özetle TL çekler tahsil oluncaya kadar kur farkı faturası hesaplamasına dahil edilemezler.

KDV’siz Fatura Üstünden Kur Farkı Faturası Hesaplanır mı?

Biraz tümevarım yapmaktan zarar gelmez. Biliyoruz ki kur farkı faturasını KDV Kanunu istediği için kesiyoruz. Bu faturanın düzenlenmesi KDV matrahını etkilemektedir. Kendisi bizzat KDV’siz olan fatura için kur farkı faturası hesaplanır mı? Kur farkı hesaplamasının ana konusu olan dövizli faturada KDV zaten yok ise, onun kur farkının nasıl KDV’si olabilir ki?

Demek ki KDV’siz kesilen ihracat, gümrükte devir, transit ticaret, serbest bölge veya istisnaya tabi herhangi bir mal teslimi veya hizmeti ile alakalı faturalar üstünden kur farkı faturası hesaplanmaz.

Kur Farkı Faturası Hesaplama Excel Tablosu

Yukarıda kur farkı hesaplaması ile ilgili örnek vermiştim. Verdiğim o örnek gerçek hayatta karşınıza çıkması zor olacak kadar basit bir örnekti. Keşke her zaman o kadar basit olsaydı.

  • Birden çok faturaya birden çok ödeme
  • Farklı döviz cinslerinden ödemeler
  • Farklı ödeme şekilleri (banka transferi, çek, senet vs.)

Bunların birkaçı veya hepsi aynı cari hesapta olduğu zaman işler çok daha zahmetli bir hâl alıyor maalesef. Eğer ki bu kur farklarını doğru bir şekilde otomatik hesaplayan bir muhasebe yazılımınız (İyi Muhasebe Yazılımı Nasıl Olur isimli makaleme bakmak isteyebilirsiniz.) yok ise çare yine excel bilgisi olacaktır. Excel, her alanda işinize yarayacak harika bir yardımcıdır. Pek iyi bilmiyorsanız öğrenmenizi şiddetle tavsiye ederim.

 

Ayrıca daha önceki excel çalışmalarımı da aşağıdaki linklerden indirebilirsiniz:

 

 

 

Yazımızın sonuna yaklaşırken kur farkı hesaplamanıza yardımcı olabileceğiniz düşündüğüm Kur Farkı Faturası Hesaplama isimli bu dosyayı indirip kullanabilirsiniz. Hem döviz bakiyeyi hesaplar, hem de kur farkını.

Sevgili arkadaşlar, bu kur farkı faturası büyük ihtimalle sadece bizim ülkemize has bir uygulama. Dünyada yok diye iddialı konuşmak istemem, tüm dünyayı bilmiyorum. Ama İngiltere, Almanya, Japonya ve Çin’de yok, onu net söyleyebilirim. Bana ve tüm meslektaşlarıma getirdiği yük, faydasının çok üstündedir. Gereksiz bir uygulamadır. Umarım en kısa sürede bundan vazgeçilir.

Diğer sitelerdeki yazılardan biraz farklı bir yazı yazdığımın farkındayım. Kanundan kopyala yapıştır, özelgeye atıfta bulun filan… Her zaman amacım değindiğim konuların mantığına vurgu yapmak ve basite indirgemektir.

Muhasebe Excel Tabloları isimli yazımda MuhaSebep’teki tüm hesaplama tablolarını ve muhasebede Excel’in önemini bulacaksınız.

Umarım faydalı bir yazı yazmışımdır.

Kur Farkı Faturası Nedir ve Excel Hesaplama Tablosu
4.5 (90%) 34 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    Begendim
    http://www.muhasebep.com/kur-farki-faturasi-excel">
    YOUTUBE
    Begendim