Gider Tahakkuku Nedir ve Muhasebe Kaydı Örneği

Gider Tahakkuku

Selam sevgili arkadaşlar. Bu yazımda dönem sonu işlemlerin bir parçası olan Gider Tahakkuku hakkında bilgiler vereceğim. Gider tahakkuku nedir, ne işe yarar, nasıl yapılır sorularına cevapların yanında basit bir gider tahakkuku muhasebe kayıt örneği de yapacağız.

Takip eden okuyucularımın bildiği üzere, (diğer yazdıklarım gibi) bu konuyu da teknik terminolojiden mümkün olduğunca uzak, herkesin anlayabileceği kadar basit ve diğer web sitelerinde göreceğiniz birbirinin aynısı kopyala-yapıştır tanımları kullanmadan kendimce anlatmaya çalışacağım.

Başlayalım…

Muhasebede Dönemsellik Kavramı

Muhasebe ezbercilik değildir, olmamalıdır da. Muhasebenin her işlemi, belli kanunların veya ilkelerin ortaya koydukları prensipler ışığında şekillenmiştir.

Muhasebenin ilkelerine(kavramlarına), MuhaSebep’te ilk makalem olan Muhasebe Nedir başlıklı yazımda değinmiştim. Bu kavramlardan bir tanesi “Dönemsellik İlkesi” idi.

Bir kaç cümle ile şöyle özetleyebiliriz: Muhasebeye konu olan ve mali tablolara etki eden her işlemin, ait olduğu mali dönem içinde tahakkuk ettirilmesi (gerçekleştirilmesi), yani o dönem içinde mali tablolara konması gerektiğidir. Özellikle de bir gelirin veya giderin ne zaman ödendiğine / tahsil edildiğine veya ilgili belgenin elinize ulaşıp ulaşmadığına bakılmaksızın, olması gereken dönem içinde gelir tablosu üstünde gösterilmesidir. Gelir tablosu hakkında detaylı bilgi için Gelir Tablosu Örneği başlıklı yazımı okuyabilirsiniz.

Dönemsellik kavramı, hem verginin doğru tahakkuk ettirilmesinde, hem de yönetim raporlarının gerçeği yansıtmasında önemli bir kriterdir. Yönetim raporlamasının ana çatısı Yönetim Muhasebesi hakkındaki yazımı da incelemek istersiniz belki.

Dönemsellik hakkında detaylı bilgi için Muhasebede Dönemsellik konulu yazıma bakabilirsiniz.

Bu yazının konusu ile dönemselliğin ilişkisi için devam edelim..

Gider Tahakkuku Nedir?

Bu kavramı, kendisini oluşturan 2 sözcük üzerinden kabaca anlayalım önce:

  • Gider : Bir işletmenin hayatını sürdürebilmesi için yapmak zorunda olduğu harcamalardır. Maliyetten farklıdır. Maliyet, satılan mal veya hizmetin temin edilmesinde yapılan harcamalardır. Maliyete örnek; hammadde, işçilik, üretim tesisi masrafları iken, gidere örnek; ofis çalışanlarının maaşları, reklam giderleri, kırtasiye masrafları vb. şeylerdir.
  • Tahakkuk : Bir şeyin gerçekleşmesi veya şartlar oluştuğu için gerçekleşmesinin gerekmesidir.

Yani gider tahakkuku, giderin gerçekleşmiş olması gerektiğidir.

Muhasebedeki karşılığı ise: Dönemsellik ilkesi gereğince, ilgili mali yıl içinde gösterilmesi gereken bir giderin, özel bir muhasebe kaydı atılarak tanınmasıdır.

Gider Tahakkuku Nasıl Yapılır?

Gider tahakkuku yapılabilmesi için öncelikle giderin ilgili mali döneme ait olması gerekir. Zira daha sonraki dönemlere ait giderler, bu dönem ödenmiş olsalar ve/veya bu dönem belgeleri gelmiş olsa dahi giderleştirilemezler. Gelecek döneme ait giderler hakkında daha ayrıntılı bilgi için 180 Hesap Giderleştirme isimli yazımı okuyabilirsiniz.

Dönemden kasıt mali yıl olduğu kadar aynı zamanda da geçici vergi dönemidir. Geçici verginin matrahının doğru hesaplanabilmesi için hem gider hem de gelir tahakkuklarının yapılmış olması gerekir. Geçici Vergi Nedir isimli yazıma göz atabilirsiniz.

Henüz ödememiş olsanız ve/veya faturası gelmemiş olsa dahi, bu dönemde gelir tablosu üstünde gösterilmesi gereken ve sözleşmeye dayalı (örneğin kira sözleşmesi veya elektrik idaresi ile yapılan sözleşme vs.) giderlerin tahakkukunun yapılması gerekir.

Belgesi (genellikle fatura) olmayan ve tahakkuk ettiğimiz bir giderin karşılığının belge gelinceye kadar bilanço pasifi üstünde, 381 hesapta misafir edilmesi gerekir. Bilançonun çalışma mantığını kavrayabileceğiniz Basit Bilanço Uygulaması konulu makalemi incelemenizi tavsiye ederim.

Haydi beraber bir tahakkuk kaydı yapalım:

Gider Tahakkuku Muhasebe Kaydı

Kolay bir örnek ile konuyu pekiştirelim. Muhasebe kaydı atmayı bilmiyorsanız ve muhasebe fişi mantığını anlamak istiyorsanız Basit Muhasebe Kaydı isimli yazıya bakabilirsiniz.

Çok basit bir örnek üzerinde duralım. İşyerimizde kiracı olalım ve başka bir firma da ofisin sahibi olsun. Bu firma ile de bir kira sözleşmemiz olsun. Kira sözleşmemiz olduğuna göre, sözleşmede belirtilen tutar kadar her ay gider tahakkuku yapmamız gerekir, faturası gelsin gelmesin.

Kira tutarımız 5.000 TL olsun. Ay sonu gider tahakkuku şöyle olmalı:

Gider tahakkuku

 

Faturanın da bir sonraki dönem geldiğini varsayalım:

Gider tahakkuku muhasebe kaydıNot: İşyerimizi fatura kesebilecek bir firmadan değil de normal bir vatandaştan kiralasaydık muhasebe fişimizde KDV değil stopaj kaydı olacaktı.

Gördüğünüz üzere gideri ilgili olduğu döneme tahakkuk ettikten sonra, sonraki dönem fatura geldiği zaman normalde gider (770) yazacağımız yere gider tahakkukları (381) hesabını koyup, bu hesabı da kapatmış oluyoruz.

Bu işlemi kiralayan tarafından düşünecek olursak işin içine Gelir Tahakkuku kavramı girecektir. Onu da çok yakında yazacağım.

 

Konuyu ana hatları ile kısaca derlediğimi düşünüyorum. Faydalı bir yazı olduğu dileğiyle.

Gider Tahakkuku Nedir ve Muhasebe Kaydı Örneği
4.9 (98.46%) 13 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    YOUTUBE
    Begendim