Düzenleyici Hesaplar Nedir? Aktif ve Pasif Düzenleyiciler

Düzenleyici Hesaplar Nedir ?

Merhaba arkadaşlar. Uzun bir aradan sonra hesap planı konularına geri döndüm. Konumuz Düzenleyici Hesaplar. Düzenleyici hesaplar nedir, ne işe yararlar, aktif düzenleyici hesaplar ve pasif düzenleyici hesaplar hangileridir konularına kısaca değineceğim.

Her zaman olduğu gibi bu konuyu da özünü vererek, basitçe ve herkesin anlayabileceği bir dille, yani MuhaSebep tarzıyla anlatacağım. Buram buram teknik bilgi ve uzmanlık kokmayacak. Kasmadan, kendi aramızda konuşur gibi…

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Düzenleyici Hesaplar Nedir ve Ne İşe Yararlar?

Soru cevap oynayalım. Bize hız kazandıracaktır:

  • S: Muhasebe ne iş yapar? C: Kayıt, sınıflandırma, raporlama ve analiz. (Bkz. Muhasebe Nedir?)
  • S: Kaydı attığımız ve sınıflandırıldığı şeye ne denir? C: Hesap (Bkz. Muhasebe Hesap Kodları)
  • S: Tüm hesapların belli bir mantıkla sıralandığı listeye ne ad verilir? C: Tek Düzen Hesap Planı (Bkz. Tek Düzen Hesap Planı)
  • S: Raporlama yaptığımız ana finansal tablolar nelerdir? C: Bilanço ve Gelir Tablosu (Bkz. Gelir Tablosu Örneği)
  • S: Bilançoda Aktif ne demektir? C: Bilançonun sol tarafıdır. Varlıklarımızı gösterir. (Bkz. Basit Bilanço Anlatımı)
  • S: Bilançoda Pasif ne demektir? C: Sağ taraftır. Varlıklarımızı elde etmek için kullandığımız kaynakları gösterir.

Yukardakileri biliyorsanız veya yan tarafta verdiğim linklerden okuyup anladıysanız devam edelim.

Bilanço hesapları, Tek Düzen Hesap Planı üstünde 1,2,3,4 ve 5 ile başlayan hesap kodları ile yer alır.

  • 1 ve 2 ile başlayanlar varlıklardır. Artışlar borç tarafına, azalışlar alacak tarafına yazılır.
  • 3,4 ve 5 ile başlayanlar kaynaklardır. Artışlar alacak tarafına, azalışlar borç tarafına yazılır.

Soru: Peki ama bu kurala istisna yok mudur? Cevap: Vardır.

Düzenleyici hesaplar, bilançonun aktifine yazıldığı halde artışları alacak kısmına yazılan veya bilançonun pasifine yazıldığı halde artışları borç kısmına yazılan hesaplardır. Yani yukarıda verdiğim kuralın tam tersi istikamette hareket ederler. Ayrıca hesap açıklamalarının yanında eksi (-) işareti de bulunur.

Bu şekilde “ters” hareket etmelerinin nedeni, ilgili oldukları varlığın veya kaynağın bilanço üstünde gerçek değeri ile gösterilmesi işine yaramalarıdır.

Şöyle bir örneğe ne dersiniz? -> 10 elmam vardı. İkisi çürüdü.

1XX Elma Varlığı Hesabı -> 10 (borç)

1XY Elma Çürüklüğü hesabı (-) -> 2(alacak)

Demek ki benim elmalarım aslında 8 tane.

Aşağıda, düzenleyici hesapları tanıtırken Düzenleyici Hesaplar Nedir daha iyi anlayacaksınız diye düşünüyorum.

 

Aktifi Düzenleyici Hesaplar

Liste uzun ama fikir vermesi bakımından sadece dönen varlıkları açıklıyorum:


103 – Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri : Çek, nakit benzeri bir araçtır (kağıt üstünde). Biliyorsunuz nakit ve benzeri de Dönen Varlıktır. Ama bu aldığımız değil, verdiğimiz bir çek. Nakit benzeri toplamımız= Aldığımız Çek – Verdiğimiz Çek’tir. Neymiş? Bu hesap, çeklerimizi asıl değerinde gösteriyormuş. Verilen çek tutarı daha fazla ise, farkı pasif üstüne atmalıyız Borç Senetleri olarak. (Aslına bakarsanız muhasebede Özün Önceliği Kavramına göre Verilen Çek = Borç Senetleri olmalı ve her zaman pasif üstünde gösterilmeli. Gösterilmeli ya neyse, başka zaman değiniriz)

119 – Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı : Elinizde menkul kıymetiniz (hisse senedi, tahvil vs.) var diyelim. Bu menkul kıymetin piyasa değerinde oluşan önemli sayılabilecek azalmalar burada gösterir. Bu şekilde menkul kıymetiniz daha gerçekçi bir değerde bilanço üstünde yer alır.

122 – Alacak Senetleri Reeskontu : Elimizde henüz vadesi gelmeyen bir alacak senedi var diyelim. Eğer ki bu senedi vadesinden daha önce, değerleme gününde (bilanço tarihinde) tahsil edecek olsaydım değeri ne olurdu? Önceden tahsil etmemin bana bir maliyeti olacaktı. Bu da faiz giderim olarak yansıyacaktı hesaplarıma ve alacak senedimin değeri de o kadar düşecekti. Bu değer düşüklüğünün muhasebedeki adı Reeskonttur.

124 – Kazanılmamış Finansal Kira Gelirleri : Finansal kiralama (leasing) yapıyorsanız, henüz tahsil etmediğiniz finansal kiralama alacaklarınızın bilanço tarihi itibari ile hak ettiğiniz kadarıdır.

129 – Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı :  Vadesinde tahsil edemediğiniz ve tahsil edeceğiniz de kesin olmayan alacaklar Şüpheli Ticari Alacaklar hesabında takip edilir. Belli şartların oluşması durumunda da bu alacaklar karşılık ayrılarak gelir tablosunda gider yazılabilirler. Muhasebe fişinin diğer bacağı 129 hesaptır.

137 -Diğer Alacak Senetleri Reeskontu : 122 hesap için söylediklerimden pek farklı bir şey demeyeceğim.

139 – Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı : 129 hesabın değişik versiyonu.

158 – Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı : Stoklarımızın değerinde azalmaya neden olan hasar veya yıpranma gibi etkenlerin sonunda değerinin ne kadar azaldığını dösterir. Yukarıda verdiğim Elma Çürüklüğü Hesabına denk gibi diyebiliriz.

199 – Diğer Dönen Varlık Karşılıkları : 100 ile 197 hesaplar arasındaki hiç bir dönen varlığa uymayanlar, 198 Diğer Dönen Varlıklar hesabında gösterilir. Eğer 198 hesabın değerinde bir azalmaya neden olan etken var ise o da 199 hesapta gösterilir.

Duran varlık tarafında da bir çok düzenleyici hesap vardır. En sık kullanılanlar Birikmiş Amortisman Hesaplarıdır. Amortismanlar hakkında bilgi almak isterseniz Basit Amortisman Hesaplaması konulu makalemi okuyabilirsiniz.

 

Düzenleyici Hesaplar Nelerdir konusunda sıra bilançonun pasif tarafında:

Pasifi Düzenleyici Hesaplar

Sadece KVYK (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar) bölümünü açıklıyorum.

302 – Ertelenmiş Finansal Kira Borçlanma Maliyetleri : Henüz vadesi gelmeyen finansal kiralama (leasing) borçlarımızın bilanço tarihi itibari ile ne kadar olduğunu hesaplarız. Bir bacağı Gelir Tablosuna gider olarak gider, bir bacağı ise bu hesaptır.

308 – Menkul Kıymetler İhraç Farkları : Nominal (üstünde yazan) değerinin altında ihraç ettiğimiz (sattığımız) menkul kıymetimizin bu değer düşüklüğü burada takip edilir. Nominal Değer – Satış Değeri olarak formülüze edebiliriz.

322 – Borç Senetleri Reeskontu : Alacak Senetleri Reeskontu için söyledikleri tersten düşünün. Borcumuzu erken ödeseydik bir faiz geliri yazmamız gerekirdi.

337 – Diğer Borç Senetleri Reeskontu : 322 ile aynı mantık.

371 – Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri : Dönem kapanışlarında kullanılan bir hesaptır. Sene boyunca peşin ödenen vergilerin (193 hesap) dönem sonunda kapatıldığı karşı hesaptır.

Bunların haricinde UVYK (Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar) ve Öz Kaynaklar bölümlerinde de düzenleyici hesaplar mevcuttur (örneğin Dönem Net Zararı).

 

Burada amacım Düzenleyici Hesaplar Nedir sorusunun cevabını vermekti. O yüzden bütün düzenleyici hesapları tek tek açıklayamadım (toplam 37 tane). Ancak hedefime ulaştığımı ve sizleri konu hakkında fikir sahibi yapabildiğimi umuyorum.

Düzenleyici Hesaplar Nedir? Aktif ve Pasif Düzenleyiciler
4.3 (86.67%) 9 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    Begendim
    http://www.muhasebep.com/duzenleyici-hesaplar-nedir">
    YOUTUBE
    Begendim