Dikey Yüzde Analizi : Bilanço ve Gelir Tablosu Okuma

Dikey Yüzde Analizi Tekniği

Merhaba arkadaşlar. Bu yazım, mali tablolar analizi tekniklerinden bir tanesi olan Dikey Yüzde Analizi hakkında olacak. Dikey analiz nedir ve nasıl yapılır gördükten sonra bu teknik ile bilanço ve gelir tablosu analiz örneği yapacağız.

Mali tablolar analizi teknikleri hakkında genel bilgi almak için Mali Tablolar Analizi adındaki yazımı okuyabilirsiniz.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Dikey Yüzde Analizi Nedir?

Dikey Yüzde Analizi (Dikey Analiz olarak da bilinir), aynı finansal tablo üstündeki verilerin kendi aralarında oranlanması ile yapılan bir analiz türüdür.

Statik bir analiz tekniğidir, yani başka finansal tablolar ile karşılaştırılmaz.

Mali tablolar üstündeki her bir kalem, alakalı bulunduğu grup toplamına göre oranlanıp yüzdesi bulunmak sureti ile yorumlanır. Hem bilanço hem de gelir tablosu üstünde dikey analiz yapılabilir.

Analizleri yapılacak olan bu mali tablolar hakkında bilgilenmek için Basit Bilanço Anlatımı ve Gelir Tablosu Örneği konulu makalelerimi okumanızı tavsiye ederim.

Şimdi ise hem bilanço, hem de gelir tablosu üstünde, hep birlikte basit birer analiz yapalım mı?

Dikey Yüzde İle Basit Bilanço Analizi

Temel kural olarak:

  • Ya bir aktif kalem, aktif toplamına veya pasif kalem pasif toplamına oranlanarak,
  • Ya da her bir kalem ilgili grup toplamına oranlanarak (örneğin hazır değerler, dönen varlık toplamına oranlanarak) yapılır.

Aşağıda göreceğiniz bilanço örneğini analiz edelim hep beraber:

dikey bilanço analizi

Yukarıda gördüğünüz üzere, dikey yüzde analizi tekniğinin ilk adımı oranlama yapabilmek için her kaleminin ve grup toplamının yanına yüzdelerini yazmak olmalı. Aktif tarafındaki her bir satırı aktif dip toplamı ile, pasif tarafındakileri ise pasif dip toplamı ile oranladık.

Artık bu yüzdelerin bize anlatmak istediklerini okumaya çalışalım:

Bilanço Okuma Sonuçları :




  • Dönen varlık toplamı oranı (%28), duran varlık oranına (%72) göre çok daha az. Duran varlıkların bu denli fazla olması bize bu işletmenin bir üretim işletmesi olduğunu anlatır. Fark ettiniz mi maddi duran varlıklar ne kadar çok (%55). Bunlar muhtemelen fabrika binası ve içindeki makineler ile forklift veya kamyon gibi araçlar olabilir.
  • İşletmenin yabancı kaynakları (%70), özkaynaklarından (%30) daha fazla. Bu durum işletmenin mali yapısının zayıf olduğunu gösteriyor. Çünkü kendi kaynaklarından finansman(otofinansman) fazla yapamadığını gösteriyor.
  • Hazır değerlerin düşük olması(%3), günlük giderleri ve peşin alışları karşılamakta zorlandığını gösterir.
  • Bir üretim işletmesine göre stoklar oldukça düşük (%3). Stokların bu denli yetersiz olması faaliyetlerin aksama riskinin yüksekliğini gösterir.
  • İşletmenin dönen varlıkları (%28), kısa vadeli yabancı kaynaklardan (%43) çok daha düşük. Bu durumda Net Çalışma Sermayesi negatiftir. Bu da işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme güçlüğü çektiğini işaret eder.
  • İşletmenin mali borçlarının (%18+%25=%43) bu denli yüksek olmasının, faiz yükünden dolayı kârlılığı olumsuz etkilediğini söyleyebiliriz.
  • Borç ve gider karşılıkları gibi bir kalemin %5 olması yüksek sayılır. Yukarıdaki tüm olumsuzluklara ek olarak bu dönem zarar edilmiş olması da işlerin kötü gitmesi sonucu işten çıkarmalar olmuş olabileceği ve bu kalemin kıdem tazminatı karşılığı olabileceğini gösterir.

Sonuç olarak bu işletmede işler iyi gitmemektedir.

Önemi Not: Bu sonuçlar, sektör, işletmenin yapısı ve içinde bulunduğu özel durumlar göz önüne alınarak yorumlanması ile daha sağlıklı olacaktır.

Dikey Yüzde İle Basit Gelir Tablosu Analizi

Bu teknik ile kâr zarar tablosu analizi yapmak da mümkündür. Bu çözümlemenin (analizin) ilk adımı, tür gelir tablosu kalemlerinin Net Satışa oranlanmasıdır.

Bir örnek gelir tablosu üzerinden analizimizi yapalım:

dikey gelir tablosu analiziTablo üstünde gördüğünüz üzere Net Satışlar %100 iken, diğer tüm kalemler net satışlara orantılanarak yüzdeleri yanında yazılmış.

Bu oranların arkasındaki gerçekleri deşifre etmeye çalışalım:

Gelir Tablosu Okuma Sonuçları:

  • Satış indirimleri içinde iskontolar ve iadeler vardır. Satış indirimlerinin ayrıntısını bilmemekle birlikte %4’lük oran çok yüksek sayılmaz.  Eğer yine de bu tutarın büyük kısmını iadeler oluşturuyorsa, müşteri memnuniyetini sağlamakta sıkıntılar olduğuna işaret eder.
  • Faaliyet kârı idare eder sayılabilecek bir oranda (%21) gerçekleşmiştir. İşletmenin asıl faaliyetlerinden kaynaklandığı için bu kalemdeki başarısı önemlidir. Burayı etkilene faaliyet giderlerinin ayrıntısı bilinmemektedir. Faaliyet kârını olumsuz etkileyen aşırı gider kalemleri üzerinde çalışıp tasarruf için gerekli önlemler alınmalıdır. Maliyetleri ise minimize edecek tedbirler üzerinde de maliyet muhasebecisi ile birlikte çalışılmalıdır. Maliyet Muhasebesi Nedir adındaki yazımı okuyabilirsiniz.
  • Olağan kâra etki eden kalemlerden finansman gideri %3 ile normal sayılabilecek sınırlardadır. Yine de bu kalemi dizginleyebilmek için borçlanma politikamızı gözden geçirmemiz gerekir.
  • Dönem kârı %18 oranında gerçekleşmiş olup, çok da parlak sayılamaz. Bu durum, işletmenin devamlılığı ve otofinansman konularında pek fazla güven vermediği ve dikkatli olunması gerektiği şeklinde yorumlanabilir.
  • Vergi ve diğer yükümlülükler karşılığı %4 ile gayet makul görünmektedir. Bu durum, işletmenin istisna ve teşviklerden yararlanmış olabileceğini veya kanunen kabul edilmeyen giderler konusunda dikkatli davrandığını gösterebilir. Yani, iyi bir vergi politikası yürütülmüştür. Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler ismindeki yazımı inceleyebilirsiniz.
  • Dönem net kârı %14 ile düşük seyretmiştir. İyi bir vergi politikası yürütülmeseydi buranın daha da düşük olması kaçınılmaz olacaktı. İşletme bu kâr oranı ile, kâr payı (temettü) dağıtımı veya gelecek yıllara aktarılacak özkaynak (otofinansman) konusunda yetersiz kaldığı söylenebilir.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

 

Sonuç olarak işletmenin karnesi olan gelir tablosu (bence öyle, başkaları bilanço karnedir der) sonucunda, işletme sınıfta kalmamış ama zar zor sınıfı geçmiştir. El atması gereken konular mevcuttur.

Bir diğer mali tablo analizi olan Oran (Rasyo) analizi hakkındaki Rasyo Analizi Nedir konulu içeriği okuyabilirsiniz.

Dikey yüzde analizi hakkında özet halde ve açık bir anlatım ile bilgi vermeye çalıştım. Umarım faydalı bir yazı olmuştur.

Dikey Yüzde Analizi : Bilanço ve Gelir Tablosu Okuma
4.8 (95%) 20 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    YOUTUBE
    Begendim