Değerleme Hesaplama Excel Tablosu ve Muhasebe Kaydı

Yeniden Değerleme Hesaplama Excel Tablosu

Bu yazımızda mali tabloları ve vergilendirmeyi ilgilendiren değerleme konusunu ele alacağız. Bunun yanı sıra Değerleme Hesaplama Excel tablosu da kullanımınıza sunulacak.

Her zamanki gibi MuhaSebep formatına uygun şekilde, çok fazla derine inmeden ve basitçe bu konuyu da izah etmeye çalışacağım.

En genelden başlayarak konuyu özetleyelim:

Değerleme Ne Demektir?

“Bir iktisadi kıymetin belli bir tarihte sahip olduğu değeri takdir ve tespit etmektir” der Vergi Usül Kanunu (VUK). Tanımı basite indirgeyerek biraz açalım.

Muhasebeye herhangi bir kayıt attığınızda bu iktisadi kıymet mukayyet değer (kayıt değeri) ile, yani kayıt attığınız tarihteki değeri ile itibar görür. Yalnız, mali tabloları raporladığınız tarihte veya bu mali tablolar üzerinden vergi hesapladığınız tarihte o iktisadi kıymetin değeri aynı kalmış mıdır? Bir çoğu için değildir. Çünkü enflasyon var, döviz kurları oynak, borsa hareketli filan falan…

O zaman bu iktisadi kıymetin güncel değerini önce saptamamız, sonrasında ise o güncel değere getirmemiz gerekir. İşte yaptığımız bu güncellemeye değerleme denir.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Neden Değerleme Yaparız?

Gerçi yukarıdaki açıklamalı tanımda cevabın ipuçları var ama yine de maddelendirelim. 2 ana nedenden dolayı değerleme yapmamız gerekmektedir:

  • Mali Tabloların Doğruluğu Açısından : Muhasebe Nedir? isimli makalemde muhasebenin temel ilkeleri konusuna kısmen değinmiştim. Bunlardan Sosyal Sorumluluk kavramı açısından mali tablolarımızın, hissedarların, 3. tarafların, şirket yönetiminin ve devletin doğru olarak bilgilendirilmesi amacı ile gerçek durumu yansıtması önemlidir. Raporlama tarihindeki değeri yansıtmayan bir varlık veya kaynak, ilişkili kişileri yanlış yönlendirebilecektir. Her raporlama tarihinde değerleme yapılmalıdır.
  • Vergi Açısından : Devlete ödenen verginin doğru hesaplanabilmesi, vergi matrahına etki eden iktisadi kıymetin değerinin doğru hesaplanması ile de ilgilidir. Her Geçici Vergi döneminde (3 ayda bir) değerleme yapılmalıdır. Geçici Vergi konulu yazımı okuyabilirsiniz.

Bu arada değerleme ile kur farkı faturası birbirlerine karıştırılmaktadır. Farkı görmek için Kur Farkı Faturası makalemi okuyabilirsiniz.

Yapılan değerlemelerin doğruluğunu her dönem sonu kontrol etmek şarttır. En önemli kontrol araçlarından biri ise mizandır. Mizan Kontrolü Nasıl Yapılır isimli makalemi okumanızı da öneririm.

Değerleme Yöntemleri Nelerdir?

Yine VUK’da hangi ölçülere göre değerleme yapılması gerektiği belirtilmiştir. Yine çok kısa bir şekilde sıralıyalım:

  • Maliyet Bedeli : Bir iktisadi kıymetin değeri = satın alma bedeli + değer arttırıcı bedeller olarak formülize edilebilir. Örneğin ithal edilen bir malın bedeline gümrük vergisi, sigorta veya nakliye bedellerinin eklenmesi.
  • Borsa Rayici : Borsada işlem görüyorsa borsadaki değeri.
  • Tasarruf Değeri : Değerleme yapılacak gün itibariyle sahibi için gerçek değeri.
  • Mukayyet Değer : Muhasebe kayıtlarında görünen değerdir. Kayıt günü hangi değerde muhasebeye işlendiyse odur.
  • İtibari Değer (Nominal Değer) : Tahviller ve hisse senetleri üstünde yazan değerdir.
  • Rayiç Bedel : Değerleme günündeki alım-satım bedelidir. Daha ziyade emlak ile ilgilidir.
  • Vergi Değeri : Arazi ve binaların Emlak Vergisine göre tespit edilen değeridir.
  • Emsal Değeri : Değeri kesin bilinmeyen bir iktisadi kıymetin piyasada ne kadara satılacağı ile ilgilidir.

VUK, bu ölçüleri vergi matrahının doğru hesaplanabilmesi adına belirlemiştir.

Yabancı Para (Döviz) ile İlgili İşlemlerde Değerleme

Hatırlarsanız Basit Bilanço Anlatımı isimli makalemde bilanço üzerinde, varlıkların ve bu varlıkların elde edilmesinde kullanılan kaynakların gösterildiğini anlatmıştım. Bu varlık ve kaynakları 2’ye ayıralım:

  1. Parasal Olmayan Varlık Ve Kaynaklar (stoklar veya demirbaşlar vs.)
  2. Parasal Varlık ve Kaynaklar (nakit, banka, çekler, senetler, alacaklar, borçlar vs.)

Parasal olsun veya olmasın bu varlıklar ve kaynaklar yabancı para cinsinden işlem gördüyse, kayıt tarihindeki TL karşılığı ile muhasebeye işlenirler.

Parasal olmayanların değerlenmesi ihtiyaridir (mecburi değildir).

Parasal olanlar ise Vergi Usül Kanunu’nun belirlediği ve yukarıda bahsettiğimiz ölçülerden biri olan borsa rayici ile değerlenmelidirler. Borsa rayicinin bulunmadığı durumlarda ise (genelde bu şekilde olur), dönem sonlarındaki  Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru baz alınarak değerlenirler. Dönemden kastımız Geçici Vegi dönemleridir ve senede 4 kez olur.

TCMB Alış Kuru İle Hangi Hesaplar Değerlenir?

Yukarıda söylediğimiz gibi Parasal Varlık ve Kaynaklar değerlenir. Direkt yabancı para cinsinden veya yabancı paraya endeksli işlemlerde borsa rayici yoksa TCMB alış kuru ile değerleme yapılmalıdır. Bunlar:

  • Kasa
  • Alınan ve Verilen Çekler
  • Bankalar
  • Senetler
  • Alınan ve Verilen Sipariş Avansları
  • Alacaklar
  • Borçlar
  • Banka Kredileri

Sipariş avanslarının değerlenmemesi konusunda bir görüş de mevcuttur.

Döviz ve efektif hakkında bilgi almak için Döviz Nedir? isimli yazıyı okuyabilirsiniz.

Değerleme Hesaplama Excel Tablosu ve Otomatik Muhasebe Fişi

Değerleme yapmak zor değildir. Zaten modern muhasebe programları değerlemeleri otomatik yapmaktadırlar. Öyle olmasa bile birazcık excel bilgisi ile değerlemeyi kendimizin yapması da mümkündür.

Bu makalemizin bir parçası olarak ve sizlere de faydası olabilir düşüncesi ile Yeniden Değerleme Hesaplama Excel tablosu hazırladım.

Daha önceki excel çalışmalarımın olduğu yazıları da aşağıda tekrardan linkledim.


Amortisman Hesaplama Tablosu

180 Hesap Giderleştirme

KDV Tahakkuku Hesaplama

Gider Pusulası Hesaplama

 

Değerleme hesaplama tablosunu buradan indirebilirsiniz:

Değerleme Hesaplama

Kısa bir dipnot: Değerleme Hesaplama Excel tablosunda değerleme karşılıklarını 646 Kambiyo Karları ve 656 Kambiyo Zararları olarak ayarladım. Genel olarak bu şekilde kabul görmektedir. Yalnız bazı görüşlere göre belli hesapların değerlemesinde 656 ve 646’dan başka hesaplar kullanılmalıdır. Örneğin alacaklar için… Çünkü alacaklar bir senede bağlı olmadığı için kambiyo cinsinden işlem görmez, doğal olarak da kambiyo karı veya zararı hesabı üstünden değerlenmemelidir. 600,601 ve 612 hesaplar kullanılmalıdır derler. Aslında bence de öyle olmalı. Ancak sonuç itibari ile vergi matrahı açısından fark yaratmaz, hangisine atarsanız atın hesaplanan vergiyi değiştirmez. O sebeple çok da kritik görmemekteyim hesap seçme tercihlerini.

Ayrıca muhasebede Excel kullanımının önemini anlatan Muhasebe ve Excel konulu yazımı okuyabilirsiniz.

 

Faydalı bir yazı olduğu dileğiyle.

Değerleme Hesaplama Excel Tablosu ve Muhasebe Kaydı
4.7 (93.75%) 16 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    Begendim
    http://www.muhasebep.com/degerleme-hesaplama-excel">
    YOUTUBE
    Begendim