Basit Bilanço Örneği ve Anlatımı

Basit Bilanço Anlatımı, Bilanço Nedir?

Belli bir tarih itibari ile işletmenin varlıklarını ve bu varlıkların hangi kaynaklar ile karşılandığını gösteren ana mali tabloya Bilanço denir.

Basit bilanço anlatımı ve uygulaması olacak bu makalemde. Ana mali (finansal) tablolardan olan biri olan bilançoyu yine teknik detaylara derinlemesine dalmadan ve kodlar arasında kaybolmadan, daha anlaşılabilir şekilde irdeleyeceğiz hep beraber. Bilançonun önemine ve tek düzen hesap planı ile ilişkisine istinaden yaptığım tespitleri önceki yazımdan anımsayacaksınız. Burada ise ona ek olarak birazcık daha detaylandırıp hep beraber basit bir bilanço uygulaması yapacağız.

Hadi bakalım…

Bilanço Nedir?

Bilanço, belli bir tarih itibari ile (mali yıl sonları, çeyrek yıl sonları) işletmenin:

  • Varlıklarını
  • Bu varlıkların hangi kaynaklar ile karşılandığını gösterir.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Bu tanımı biraz açalım.

basit bilanço

Bilançonun 2 tarafı vardır.  Sol tarafa aktif, sağ tarafa da pasif denir. Aktif tarafında varlıklar, pasif tarafında da kaynaklar vardır.

Varlık dediğimiz şey işletmenin sahip olduğu değerlerdir. Muhasebede (ve hayatta) karşılıksız hiç bir şey yoktur. Bir varlığın elde edilebilmesi için de karşılığında bir kaynağının olması gerekir. Bu kaynak 2 şekilde olur, ya birikiminiz veya sermayeniz ile karşılarsınız ya da borçlanırsınız. Kendi birikiminiz / sermayeniz özkaynaklarınızdır. Borçlar ise yabancı kaynaklardır.

Bilançonun Aktif Kısmı

Bilançonun aktif kısmını varlıklar oluşturur ve ikiye ayrılır:


  • Dönen varlıklar : Bir mali yıl içerisinde nakde dönebilecek veya cari yıl içinde fayda sağlayacak varlıklardır. Nakit para, bankadaki para, çekler, senetler, stoklar, ticari mallar, indirilecek KDV vs. dönen yani cari varlıklardır. Gelecek Aylara Ait Giderler makalemi okumanızı da tavsiye ederim.
  • Duran Varlıklar : Bir mali yıl içinde nakde dönemeyecek veya sağladığı yarar sonraki dönemlere sarkan varlıklardır. Bu duran varlıklar maddi (demirbaşlar, binalar vs.) olabileceği gibi maddi olmayan (isim hakkı vs.) soyut varlıklar da olabilir.

Bilançonun Pasif Kısmı

Bilançonun pasif kısmını kaynaklar oluşturur ve üçe ayrılır:

  • Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar : İçinde bulunulan mali yılın sonuna kadar ödenmesi gereken borçlardır. Örnek olarak kredi kartları veya kısa vadeli banka kredileri gösterilebilir. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubundan olan Hesaplanan KDV ve KDV Tahakkuku konusunu anlatan KDV Tahakkuku Kaydı makalemi okumanız faydalı olabilir. Ayrıca bir KVK (Kısa Vadeli Yabancı Kaynak) olan ödenecek KDV ile alakalı KDV tevkifatı konusu ile KDV Tevkifatı Nedir isimli makalemi okumanızı da öneririm. Bunların yanında bir KVYK olan gider tahakkukları için Gider Tahakkuku isimli yazımı inceleyebilirsiniz.
  • Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar : İlgili finansal yıldan sonra ödenecek borçlar da burada sınıflandırılır. Uzun vadeli banka kredileri bu kısımda en yoğun kullanılan kaynaklardandır.
  • Özkaynaklar : Özkaynaklar adı üstünde “öz” kaynaklardır, yani dışarıdan sağlanmayan kendi kaynaklarımızdır. Bunlar işletmeye konulan sermaye olabileceği gibi, yedekler ( mesela kar yedekleri: ortaklara ödenen kar payından arta kalan kısım) veya geçmiş yıllardan devreden kar olabilir.

Bilanço üstündeki varlıkların ve kaynakların doğru ve gerçek değeri ile gösterilmesini sağlayan düzenleyici hesaplar hakkındaki bilgiyi Düzenleyici Hesaplar Nedir adındaki yazımda görebilirsiniz.

Bilançonun Denkliği ve Özet Bilanço Örneği




Bilançonun aktif toplamı ile pasif toplamının eşit olmasıdır. Bilançonun bu iki tarafının eşit olmaması bilançonun hatalı hazırlandığını gösterir. Bilançonun denkliğini şu örnekle göstereyim:

Bilançonun denkliğiYukarıda bilançonun eştliğini görüyorsunuz. Bilançonun kısa tanımını yaparken varlıkların hangi kaynaklar ile finanse edildiğini (karşılandığını) gösterdiğini söylemiştik. Yani varlığın bir karşılığı olacağına göre, varlık kadar kaynak da olması gerekir mantıken. Tanım üzerinden nedeni de anlamış olduk.

Basit Bilanço Analizi

Bu örneği vermişken bir basit bilanço analizi de yapalım diyorum. Nasıl olacak demeyin, basit analiz yapmak için muhasebeci olmak gerekmiyor. Sadece üzerine düşünmek yeterli. Bu basit bilanço örneğinde işletmenin dönen varlıklarının (banka, senet, stok, kısa vadeli alacak vs.) daha çok olduğunu görüyoruz. Duran varlıklar (demirbaş, araçlar, makineler) daha az. Bir de kısa vadeli yabancı kaynakları uzun vadeye göre daha fazla. Demek ki bu işletme büyük olasılıkla üretici değil. Daha ziyade al-sat yapıyor. Bunu nereden mi çıkardım? Üretici bir firma olsaydı makineleri olacaktı, belki de kendisine ait fabrika binası ve dağıtım araçları da olacaktı. Bunların hepsi duran varlık ve duran varlıkları dönen varlıklarının yarısından daha az. Ayrıca kısa vadeli borçları ve alacakları çok, sanki ticari mal alıp satıyormuş gibi. Hem üretici olsa yatırım odaklı da olurdu muhtemelen. Yatırımları da uzun vadeli borçlanarak yapabilirdi, değil mi?

Gerçi bu söylediklerim sadece analize dayalı tahmin ve kesin sonuca varmak için yeterli değil. Şirketin yapısı ve içinde bulunduğu sektör gibi önemli etkenler ile birlikte değerlendirmek gerekir. Finansal tablolar analizi hakkında yazdığım Mali Tablo Analizi konulu makalemi okuyabilirsiniz.

Bilançonun yorumlanması isi Yönetim Muhasebesi alanına girer. Detaylar için Yönetim Muhasebesi Nedir isimli makalemi okumanızı öneririm.

Bilançonun Şekli

Bilanço tablosu mantığını ve genel anlamda yapısını anlamış olmalıyız. Ama basit bilanço kavramından ziyade bilançonun şekilsel zorunluluklarından da bahsedelim birazcık:

Bilançonun şekliYukarıda daha kapsamlı bir bilanço örneği görmektesiniz. Dikkat ederseniz basit bilanço üstünde gördüğünüz tüm ana bölümler aynen yerli yerinde duruyorken alt taraflarını detaylandırdım. Bu şekilde daha doğru analizler yapılabilir.

Detaylardan ziyade başka ayrıntılar da dikkatinizi çekmiştir. Bilanço üstünde olması gereken bazı şekil şartları vardır. Bunlar:


  • BİLANÇO kelimesi : Aslına bakarsanız tuhaf bir şart gibi duruyor. Konu hakkında minicik bir bilgisi olan biri bile bunun bir bilanço olduğunu bilebilir. O halde “bu bir BİLANÇO dur” demenin ne anlamı var diyebilirsiniz. Ama şunu da düşünmek lazım. Halka açık şirketler var ve bu şirketler finansal (mali) tablolarını hissedarları ile paylaşmak zorunda. Her hissedar da mali tablolara hakim olmayabilir, fikri bile olmayabilir. O zaman bir başkası da şöyle diyebilir “Bilançoyu bilmiyorsa bir şey de anlayamaz zaten. O halde bakmasının ne anlamı var”. O da haklı ya neyse :). Bence zaten rapor her neyse başlığı da yazılmalıdır. Şart olsun olmasın.
  • Firmanın İsmi : Firmanın tam ünvanı yazılır.
  • Tarih : Bunu da konuşalım. Yukarıdaki tanıma tekrar bakalım. “Belli bir tarih itibari ile varlıkların ve bu varlıkların hangi kaynaklarla karşılandığını gösteren tablodur” diyordu. Dikkat ederseniz “tarih” diyor, “dönem” demiyor. Bilanço belli bir dönem içindeki (örneğin 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2017)varlıklardan veya kaynaklardan bahsetmez. Belli bir tarihte (tam o tarihte, orneğin 31 Aralık 2017) firmanın varlıklarını ve kaynaklarını gösterir.
  • Dipnotlar : Zorunluluğu konusunda görüş ayrılıkları olsa da bana göre kesinlikle olması gereken bir unsurdur. Dipnotlar bilançonun ayrılmaz bir parçasıdır. Nedenini dipnot kavramını anlatarak açıklamak isterim. Dipnot bilanço üstünde gösterilemeyen ancak bilançonun yorumunu direkt etkileyen verilerin yazıldığı yerdir. Örneğin muhasebe politikalarında değişiklik (değerleme veya maliyet hesaplama konusunda), verilen teminatlar veya ipotekler gibi. Muhasebenin “tam açıklama” kavramının en önemli öğelerinden biridir. Hem de yönetici ve hissedarları doğru bilgilendirmedir, muhasebe ahlakıdır.

Dipnotlar, nazım hesaplar vasıtası ile kayıt altına alınırlar. Nazım Hesaplar Nedir isimli makalemde nazım hesaplar hakkında bilgiler bulabilirsiniz.

Basit Bilanço Uygulaması




Bilançoyu yüzeysel ancak ana hatlarıyla anladığımıza göre basit bilanço uygulaması da yapabiliriz sanırım. Böylelikle bilanço nasıl hesaplanır pekiştirmiş de oluruz.

Küçük bir not: Bilanço belli bir tarihteki varlık ve kaynakları gösterir. Durağandır, hareketli değildir. Yani bazı kayıtlar bilanço hesabına gitseler de direkt bilançoya kaydedilmez. Aşağıda yapacağımız hareketler sadece bilançoyu daha iyi anlamaya yönelik kurgudur. İşyerinde denemeyiniz 🙂  Bu şekilde bir uygulama yapmış olan başka bir internet sitesi var mıdır, bilmiyorum. Sanmıyorum da. Beni eleştirecek olan da çıkabilir, göğüsleyeceğiz artık bir şekilde. Maksat, rutinin dışında bir yaklaşımla zihinde bir kıvılcım çaktırmak. 

Uygulamamıza konu bir kahramanımız olsun, ismi de Muzaffer olsun. Muzaffer serbest mesleğe atılmak isteyen biridir. Bu hayalini hayata geçirmek için ikinci el kitap ticaretine girmek ister. Cebinde ise 100 birim parası vardır.

Sonra:

Muzaffer, bu 100 birim parayı işletmesine sermaye yapar. Yani bu yeni işletmesinin kasasına cebinden 100 birim para koyar. Parası varlığı, kaynağı ise sermayesidir.

 

Muzaffer, Akmar Pasajı’na giderek satabileceğine inandığı kitapları seçer. Biraz pahalıdır, parasının çoğunu verecektir ama olsun. Risk almaya değer bulur. 80 para + KDV (%10 – mesela) = 88 para ödeme yapar. Burada hangi hareketler olmuştur? 80 paralık ticari mal (kitap) almış ve 8 para da indirilecek (bir sonraki ay ödeyeceği KDV çıkarsa ondan düşülecek) KDV varlığı olmuştur. KDV’den varlık olur mu demeyin, olur. Ödenecek bir borçtan yapılacak indirim varlık sayılır. Burada kaynak hareketi var mı? Yok. Çünkü varlıklar arasında bir hareket olmuştur. Bir varlık (para) gitmiş yerine başka 2 varlık gelmiştir.

 

bilanço uygulaması mal satışMuzaffer mutludur, ilk satışını yapmıştır. Aldığı kitapların yarısını satmayı başarmıştır. Ancak kahramanımız aklımızı karıştırmak istemediğinden dolayı kar etmeden (40 paraya aldığını yine 40 paraya) satmıştır. Çünkü bu muhasebe kaydının bir bacağı satış hesabıdır, yani gelir tablosuna gider (ilgili makale : basit gelir tablosu). Şimdi konumuz olmadığı için, gelir tablosuna bulaşmayalım ve gelir etkisini gözardı edelim diye kar etmeden satmıştır. Ticaretten anlamadığından değil 🙂. Bir de peşin paraya değil vadeli satmıştır. Buradaki varlık hareketi ticari alacağın artması ve ticari malın azalması olmuştur. Kaynak tarafındaki hareket hesaplanan KDV’dir. Hesaplanan KDV’den indirilecek KDV düşülüp ödenir. Ama tekrar söylüyorum asıl atılması gereken muhasebe kaydı tam olarak bu değildir. Uzman arkadaşlarımızı sakin olmaya davet ediyorum :).

Muzaffer İşleri Büyütmeye Karar Veriyor

Bilanço uygulaması kredi çekmeMuzaffer peşin alıp vadeli satınca (üstelik hayır işi yapar gibi kar etmeden verince) nakit sıkıntısına düşer. Mahallesindeki banka şubesine gider ve 200 para kredi çeker. Varlığı para kaynağı ise banka kredisidir.


bilanço uygulaması kredi kartıyla mal alışMuzaffer biraz daha kitap almak istiyor ama bir önceki tecrübesinden yola çıkarak peşin ödemekten kaçınıyor. Kredi kartına 5 taksit kampanyasını kaçırmıyor. Yeni varlıkları ticari mal ve indirilecek KDV olurken kaynağı ise kredi kartı oluyor.

 

bilanço uygulaması demirbaş alışMuzaffer, ticaret hayatına ısınmaya başlıyor. Bu işte geleceğinin parlak olduğuna inanıp yatırım yapmaya karar veriyor. Ucuza çin malı kitap ciltleme makinesi alıyor (demirbaş sınırı 200 paranın altında olsun). < Basit Amortisman Hesaplama makalemi okumanızı öneririm. > Aldığı yer ile yarısı peşin, yarısı 60 gün açık hesap olarak anlaşıyor. Makinesi yeni varlığı olurken indirilecek KDV’si de artıyor. Kasası ise 110 para azalıyor. Kaynak tarafında 110 para satıcıya borçlanıyor.

Muzaffer daha sonra…..

……….

Sonuç

Muhasebe nedir? Muhasebe, belli şekil ve kurallar altında, bilginin gücünü arkamıza alarak, mantık yürüterek, bir işletmenin mali işlerini sevk ve idare etmektir. Önemli olan en genel mantaliteyi kavrayıp muhasebeye kuş bakışı bakabilmektir. Bu işi karmaşık yapan veya öyle görünmesini sağlayan bizim önyargılarımızdır.

Saygılar

 

ACABA?

Ne olacak bu Muzaffer’in hali?

Basit Bilanço Örneği ve Anlatımı
4.8 (95.41%) 61 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    YOUTUBE
    Begendim