Basit Amortisman Hesaplaması (Excel) ve Anlatımı

Basit Amortisman Anlatımı ve Hesaplaması

Bugünkü makalemde amortisman kavramı üzerinde duracağım. Amortismanı bir şekilde duymuşsunuzdur veya ne olduğunu az çok biliyorsunuzdur belki de. Ben yine de hiç bilmeyenler olabileceği ihtimaline karşın, amortismanın ne demek olduğunu, mantığını, türlerini ve nasıl hesaplanması gerektiğini izah etmeye çalışacağım. Buna ek olarak hazırlamış olduğum basit amortisman hesaplaması içeren excel dosyasını da sizlerin kullanımına sunacağım.

Amortisman Ne Demektir ?

Amortisman en temel anlamda bir varlığın değerinin yavaş yavaş erimesidir.

Basit Bilanço Anlatımı isimli makalemden hatırlayacaksınız. İşletmemizin bilançosunda varlıklarımız ve bu varlıkların elde edilmesi için kullandığımız kaynaklarımız vardı. İşte, amortisman tanımı, bu varlıklardan belli koşulları sağlayanların değerlerinin erimesi ile ilgilidir.

Muhasebe ile bağlantısı da, bu eriyen kısmın gider olarak kaydedilmesidir. Yani amortisman diye bahsi geçen ve onca tantananın sebebi, bizim varlığımızın ne kadarının giderleşeceği = gelir tablosına gideceği ile ilgilidir. Bu giderleştirme işi ise faydalı ömre göre, zamana yayarak yapılır. Faydalı ömür konusuna aşağıda değindik.

Kursa ulaşmak için tıklayınız

Hangi Şartlarda Amortisman Ayrılabilir ?




Amortisman ayrılacak varlıkta bazı şartların olması gerekir. Aşağıdaki şartlardan herhangi biri yoksa amortismana tabi tutulmayabilirler:

  1. İşletmenin bilançosunda kayıtlı olması : Yani ancak kendinize ait bir varlığın eriyen değerini kendi gelir tablonuza gönderebilirsiniz. Yani o kadar kısmı kârınızdan düşebilirsiniz. Yani vergi matrahınızdan düşebilirsiniz. Yani o kadarlık kısmın oranı üzerinden daha az vergi ödersiniz. Demem o ki: başkasına ait bir varlık üzerinden vergi avantajı sağlayamazsınız.
  2. Varlığın 1 yıldan daha uzun kullanılabilmesi : Bu tabiri hatırladınız, duran varlık olması gerekir. Diğer türlü faydaları direkt gider olarak yazabilirsiniz.
  3. Aşınmaya, yıpranmaya veya faydanın azalmasına açık olması : Amortize olacak varlığın bir şekilde değerinin erimesi gerekir. Bu değerdeki azalış eskiyerek de olur, teknolojik olarak yararının azalması ile de olur. İlla ki eskimesine de gerek yoktur. Örneğin tuşlu cep telefonların zaman içinde androidlerin yanında gayet akılsız hale düşmeleri gibi. Bir Ericsson telefona çok iyi bakmış olsanız da, yepisyeni 🙂 olsa da değeri düşmüştür.
  4. Alış bedellerinin belli bir sınırın üstünde olması : Yukarıdaki 3 kriteri sağlasa bile belli bir tutarın altındaki varlıklar amorti edilmeyip, direkt gider olarak kaydedilebilirler. Bu sınır, Bakanlar Kurulu’nca ilgili yıl için belirlenir. Her sene değişmeyebilir. Ayrı parçalar halinde satın alınan ancak teknik ve mantık olarak bir bütünlük gösteren varlıkların, bütün halde toplamının bu sınırı aşması halinde amortisman ayrılır. Örneğin masa üstü bilgisayar aldınız. Kasa, monitör, fare, klavye ve Windows paket halde bilgisayarın kendisi sayılmalıdır. Hepsi ayrı ayrı sınırın altında da olsa, toplamı sınırı geçiyorsa amortismana tabi olur. Ancak aldığınız MS office programı bilgisayarın çalışması için şart değildir, o eklenmese de olur. Bir Windows değildir. Sanırım basit amortisman mantığımızı yavaş yavaş pekiştiriyoruz.

Hangi Tür Varlıklar Amortismana Tabi Olabilir ?

Yukarıdaki şartları sağlayan her türlü varlık olabilir:

  • Maddi duran varlıklar : Mobilyalar, bilgisayarlar, binalar, taşıtlar vs.
  • Maddi olmayan duran varlıklar : İsim hakları, yazılımlar, şerefiye (firmanın itibarının değeri) vs.
  • Özel Maliyetler : Bir varlığın değerini arttıran maliyetler. Örneğin ofisinizde değer arrtırıcı yaptığınız bir tadilat vs.

2017 Yılı İçin Amortisman Sınırı

2017 yılı için demirbaş amortisman sınırı 900 TL’dir. Geçen sene de aynı olduğunu ve bu seneki enflasyon hızını düşünecek olursak, 2018’de 1.000 TL civarı olacaktır diye tahmin ediyorum.

Faydalı Ömür Nedir ?




Basit amortisman anlatımımızın en olmazsa olmazlarından biri de faydalı ömürdür. En basit anlamda şu şekilde açıklayabilirim: Faydalı ömür, amortisman ayrılacak varlığın değerinin kaç yılda sıfıra ineceğidir.

Faydalı ömür, her varlık grubu için farklıdır. Bunun arkasındaki mantığı anlamak zor değildir, değil mi? Bir çelik kasanın yıpranıp faydasız hale gelmesi ile bir bilgisayar monitörünün faydasız hale gelmesi aynı sürede olamaz. Daha narin varlıklarınki daha kısa, daha evladiyelik olanlarınki daha uzundur.

Peki bu süreye nasıl karar veririz? Bu süreye biz karar vermiyoruz, Maliye Bakanlığı karar veriyor. Arama motorundan 2017 amortisman oranları yazarsanız, hangi tür varlığın ne kadar faydalı ömrü olduğunu gösteren tabloları görebilirsiniz. Gerçi hepsi kopyala-yapıstır şeklindedir ancak siz yine de GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı) sitesinden bakarsınız en doğrusu için.

Amortisman hesaplamak, Muhasebede Dönemsellik İlkesi gereğidir.

Amortisman Nasıl Hesaplanır ?

Amortisman, varlığın değerinin zamana yayılarak erimesi ve bu erimenin faydalı ömür boyunca parça parça giderleştirilmesidir dedik.

Burada bazı ögeleri anlamamız önemli:

  • Malın Alış Bedeli
  • Birikmiş Amortisman : Varlığın toplam erime tutarı
  • Net Defter Değeri : Malın Alış Bedeli – Birikmiş Amortisman = Net Defter Değeri
  • Her 3 Ayda Bir (bazı firmalar her ay hesaplar) Hesaplanan Amortisman = Giderleşen Tutar

Çok basit değil mi? Bu yukarıdakini anladığınızda nasıl amortisman hesaplanır net bir fikriniz var demektir. Bundan sonrası yöntem, yol-yordam. O da burada, buyrun:

Amortisman Hesaplama Yöntemleri

Üç çeşit amortisman hesaplama yöntemi vardır. 2 tanesini biliniz yeter. 3. ise kırk yılda bir başınıza gelecek olan bir şey:

  1. Normal Amortisman
  2. Azalan Bakiyeler Yöntemi. Diğer adı Hızlandırılmış Amortisman
  3. Fevkalâde Amortisman : Allah korusun, başınıza bir doğal afet geldiğinde veya öyle çok ekstrem bir şekilde varlığınız haşat olduğunda bu yolla amortize edilir. Başınıza gelirse ilgili İdare’ye başvuruyorsunuz, onlar da size “şu kadarlık kısmını amortismana tabi tut” diyorlar. Budur.

Normal Amortisman Yöntemi

Varlığın faydalı ömrü süresince her yıl eşit miktarda giderleştirilmesidir. Örneğin 96 TL maliyet bedeli olan bir demirbaş var diyelim ve faydalı ömrü 4 yıl olsun. Her yıl 96/4=24 TL giderleştirilir. Her ay için ise 24/12 = 2 TL giderleştirilir.


Burada dikkat edilmesi gereken bir husus var. Giderleştirmeyi aylık veya 3 aylık (Geçici Vergi Dönemi) yapıyoruz ama her yıl sonu itibari ile toplamda 12 aylık kısım giderleştirilmelidir. Şunu demek istiyorum: Mali yılı Ocak-Aralık olan bir işletme ilgili varlığı Şubat ayında da alsa Kasım ayında da alsa, Aralık itibari ile 12 aylık giderleştirmesi gerekir. Örneğin varlığı Ağustos ayında aldık diyelim. Ağustos 8. ay olduğuna göre Ağustos ayında 8 aylık kısmı giderleştiriyoruz. Daha sonraki kalan 4 ay için her ay 1 aylık giderleştirme yapıyoruz. 8+1+1+1+1=12 ay Aralık sonunda giderleştirilmiş oluyor. Kafanıza daha iyi oturması için makalenin sonundaki linkten basit amortisman tablosunu excel formatında indirebilirsiniz.

Yukarıdaki giderleştirme kuralına bir istisna binek araçlardır (araç kiralama şirketleri hariç). Onlar yıllık değil, aylık olarak giderleştiriler. Faydalı ömürlerinin son yılının son ayında (Aralık olur genelde), henüz amortismana tabi tutulmayan kısmı toptan giderleştirilir.

Hızlandırılmış Amortisman – Azalan Bakiyeler Yöntemi

Burada yaptığımız normal amortismana göre 2 kat hızlı giderleştirmektir. Ancak her sene giderleştirme, alış tutarı üzerinden değil sene başına devreden net defter değeri üzerinden yapılır. Karışık gibi oldu ama hemen açıklıyorum bir örnek ile:

Örneğin bir varlığımızın alış bedel 100 TL ve faydalı ömrü 5 yıl olsun:

İlk yıl için > 100 / 5 x 2 = 40 TL giderleştirdik

İkinci yıl > (100 – 40) = 60/ 5 x 2 = 24 TL giderleştirdik

Üçüncü yıl > (60 – 24) = 36 /5 x 2 = 14,40 TL giderleştirdik

….. devam eder.

Gördüğünüz gibi ilk sene fişek hızıyla giderleştirdik ama sonra yavaşladı. Normal amortisman yönteminde ise her sene hızı aynı idi.

İşletmeler diledikleri amortisman yöntemini seçebilirler. Ancak bir varlığı normal amortisman yöntemi ile giderleştirmeye başladıktan sonra hızlandırılmışa dönemezsiniz. Ama tam tersi, hızlandırılmıştan normale dönebilirsiniz. Sonrasında kaç sene kaldıysa eşit şekilde amortisman hesaplarsınız.

Basit Amortisman Hesaplama Tablosu Excel

basit amortisman hesaplama excel

Buraya kadar amortismanın mantığını ve hesaplama yöntemlerini mümkün olduğunca basit bir şekilde anlatmaya çalıştım. Şimdi sıra geldi bu hesaplamayı excel üstünde görmeye.

MuhaSebep’te işinize yarayacak bir çok excel hesaplama dosyaları mevcuttur, indirebilir ve işyerinizde kullanabilirsiniz.

Yukarıda görüntüsünü kısmen gördüğünüz excel dosyasını ise bu linkten indirebilirsiniz :

Basit Amortisman Hesaplama Excel

Dosyayı açtığınızda hem Normal Amortisman Yöntemi ile, hem de Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış Amortisman) Yöntemi ile yapılan hesaplamaları örnek olarak görebilirsiniz.

Sadece o da değil. Bu tabloyu kendi işletmenizde kullanabilirsiniz. Hesaplamaları bu tablo aracılığı ile yapıp ona göre muhasebe kaydı atabilirsiniz. Muhasebe programınız amortismanı otomatik hesaplıyor olsa bile bu tablodan takibiniz ve mizanı kontrolünüz daha sağlıklı olacaktır. Ben şahsen öyle yapıyorum.

Bunun haricinde gider pusulası kesintilerini hesaplamakta zorlanıyorsanız Gider Pusulası Hesaplama isimli yazımda güzel bir excel hesaplama tablosu bulabilirsiniz.

Muhasebe Excel Tabloları yazımda MuhaSebep’teki bütün Excel tabloları hakkında bilgiler bulabilirsiniz.

Bu makalemde amortismanı en geniş anlamda anlatmaya çalıştım. Her zaman olduğu gibi baş taraflarda hiç bilmeyenlere hitap eder gibi mantığını anlatıp, biraz bilenlere yardımcı olabilmek adına alt kısımlarda detaylandırdım. Umarım faydalı olmuştur.

 

Basit Amortisman Hesaplaması (Excel) ve Anlatımı
4.6 (92%) 15 votes
MuhaSebep'i tanıtmama yardımcı olmanızı rica ederim.
X
Yeni Sosyal Paylaşım

    Paylaşmak, en güzel teşekkürdür.

    Begendim
    Begendim
    Begendim
    http://www.muhasebep.com/basit-amortisman-hesaplamasi-excel">
    YOUTUBE
    Begendim